Zawody po studiach, zawodowe i ogólne

Czy nowa obwodnica kosztowała tyle, ile zakładano? Czy szpitale rozsądnie wydają pieniądze? Czy program wsparcia naprawdę trafia do tych, którzy go potrzebują? Odpowiedzi szuka kontroler państwowy – pracownik najwyższego organu kontroli państwowej, który w imieniu obywateli sprawdza, jak instytucje publiczne gospodarują pieniędzmi i wykonują swoje zadania. To zawód dla osób dociekliwych, dokładnych i odpornych na presję, które lubią dochodzić do sedna sprawy i potrafią opisać je jasnym, konkretnym językiem.

Wykonuje czynności związane z bezpośrednim nadzorem nad prawidłowością obsługi klientów poczty oraz kontroluje prawidłowość i zgodność rozliczeń pieniężnych z dokumentami.

Sprawuje bezpośredni nadzór nad prawidłowością pracy kasjerów w zakresie obowiązujących przepisów oraz zapewnia sprawną organizację pracy stanowisk kasowych.

Mieszkańcy płacą podatek od nieruchomości, rolnicy podatek rolny, a firmy transportowe podatek od swoich ciężarówek. Ktoś musi sprawdzić, czy każda z tych wpłat dotarła, trafiła na właściwe konto i wpłynęła w terminie – a jeśli nie, policzyć odsetki i upomnieć dłużnika. Tym właśnie zajmuje się kontroler rozliczeń podatkowych. To praca dla osób dokładnych, które lubią porządek w liczbach, rozumieją przepisy i potrafią spokojnie rozmawiać z ludźmi, gdy chodzi o ich pieniądze. Bez niej budżet gminy czy państwa szybko straciłby rachunek.

Nad głową przelatuje samolot, a kilometry niżej, w sali bez okien, ktoś właśnie poprosił jego pilota o zmianę wysokości, bo za kilka minut jego trasa przetnie się z trasą innej maszyny. Pasażerowie niczego nie zauważą – i o to chodzi. Kontroler ruchu lotniczego dba o to, żeby samoloty startowały, lądowały i przelatywały nad krajem w bezpiecznych odstępach. Pracuje na wieży lotniska albo w centrum kontroli, przy ekranach radarowych i radiu, głównie po angielsku. To zawód dla osób, które w stresie myślą jaśniej, a nie mniej jasno.

Kontroluje stan techniczny i zdolność eksploatacyjną pojazdów samochodowych i przyczep w bazach transportowych przed ich wyjazdem do pracy; sprawdza i potwierdza w karcie drogowej wykonanie obsługi codziennej przez kierowcę i jego sprawność fizyczną, warunkującą bezpieczeństwo ruchu drogowego; planuje okresowe obsługi techniczne pojazdów, nadzoruje ich realizację, sprawdza jakość wykonanej obsługi oraz prowadzi i przechowuje niezbędną dokumentację techniczną pojazdów.

Wykonuje - przy pomocy odpowiednich urządzeń - zadania związane z obsługą osób podróżujących wagonami służbowymi, specjalnymi, sypialnymi i kuszetkami w zakresie przygotowania odpowiedniej liczby miejsc, zapewnienia pościeli oraz przygotowania w czasie podróży posiłków i napojów.

Nadzoruje i organizuje przebieg procesu badań klinicznych testujących nowe produkty lecznicze;
koordynuje działania badaczy z innych ośrodków biorących udział w badaniu wieloośrodkowym;
zarządza danymi z badań;
zapewnia realizację poszczególnych etapów realizacji i harmonogramu badań;
współpracuje z zespołem badawczym oraz sponsorem badań klinicznych.

Organizuje działania związane z zabiegami pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów na trzech poziomach: na terenie szpitala, regionu i centrali „Poltransportu”- jednostki przewożącej tkanki i narządy;
na terenie szpitala identyfikuje i zgłasza dawców koordynatorowi regionalnemu, który organizuje procedurę pobrania i przeszczepu;
na poziomie centralnym sprawdza dawcę w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów i sprawuje nadzór nad prawidłowym przebiegiem przeszczepu;
prowadzi rejestr osób oczekujących na przeszczepy w całym kraju.

Koordynator projektów unijnych planuje, zarządza, koordynuje i nadzoruje realizację projektów unijnych, ponosi odpowiedzialność za realizację celów.
Koordynator projektów unijnych zarządza projektami krajowymi i międzynarodowymi współfinansowanymi ze środków Unii Europejskiej. Projekty mogą dotyczyć różnych obszarów działalności: produkcyjnej, usługowej, naukowej, badawczej, edukacyjnej, kulturalnej, społecznej. Celem pracy koordynatora jest realizacja projektów zgodnie z założeniami, osiągnięcie zamierzonych celów oraz ich terminowe rozliczenie zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Koordynator planuje działania, organizuje pracę zespołów projektowych, zarządza harmonogramem i budżetem projektów. Jego zadaniem jest tworzenie standardów działania wspierających pracę podmiotów zaangażowanych w realizację projektów poprzez opracowanie procedur, regulaminów, jednolitych formularzy oraz zasad postępowania. Wykorzystuje nowoczesne technologie do planowania, zarządzania, komunikowania się w ramach projektów. Reprezentuje zespoły projektowe w kontaktach z otoczeniem.

Dziecko, które nie może wychowywać się z rodzicami, trafia do rodziny zastępczej – i właśnie wtedy zaczyna się praca, której z zewnątrz prawie nie widać. Ktoś musi pomóc nowym opiekunom przejść przez pierwsze trudne tygodnie, znaleźć psychologa, porozmawiać ze szkołą, przypilnować spraw w sądzie. Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej jest dla rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka stałą osobą kontaktową: doradcą, organizatorem pomocy i rzecznikiem dobra dziecka w jednym. Pracuje w terenie, przy kuchennym stole, a nie wyłącznie zza biurka.

Ręczne wykopuje wykopy w celu budowy fundamentów i podziemia oraz wykopy dla różnego rodzaju instalacji.

Zajmuje się oceną jakości instrumentów muzycznych, regulacją mechanizmów instrumentów muzycznych, wykonywaniem napraw, korektą i konserwacją instrumentów muzycznych, a także ich strojeniem; gra na instrumentach muzycznych, czyta utwory instrumentalne, rozróżnia barwę instrumentów muzycznych, odróżnia metody intonacji, ocenia czystość tonów oraz stosuje zasady teorii muzyki w praktyce.

Reguluje fizyczne cechy budowy instrumentów w celu umożliwienia wydobycia z nich dźwięków o ściśle określonej wysokości, wykorzystując przede wszystkim swój bardzo dobry słuch muzyczny i umiejętność gry na instrumentach muzycznych; używa narzędzi ślusarskich, stolarskich (ręcznych i mechanicznych) oraz specjalistycznych narzędzi korektorskich.

Wykonuje prace, których celem jest doprowadzenie do idealnej zgodności treści i adiustacji technicznej maszynopisu podpisanego do składu (oryginału) z odbitką składu drukarskiego; przeprowadza korekty tekstów w językach polskim i obcych, tekstów matematycznych, zestawień tabelarycznych itp., publikowanych przez wydawnictwa książkowe i prasowe.

Udziela pomocy uczniom w nauce różnych przedmiotów i języków obcych w celu nadrobienia zaległości szkolnych; poszerza wiedzę ucznia lub osoby dorosłej z określonego przedmiotu nauczania lub dziedziny wiedzy; przygotowuje ucznia do sprawdzianów szkolnych i egzaminów na różnych poziomach edukacji; prowadzi zajęcia indywidualne lub w grupach; przygotowuje uczniów do konkursów, olimpiad przedmiotowych, certyfikatów językowych.

Wykonuje koronki maszynowo lub ręcznie, stosując różne techniki i rodzaje włókien, nici, materiałów w zależności od ich cech fizycznych, chemicznych oraz użytkowych i estetycznych.

Klientka przychodzi z prośbą o „coś na przebarwienia”. Zanim kosmetolog sięgnie po jakikolwiek preparat, zapyta o leki, dietę, opalanie, choroby tarczycy i domową pielęgnację, obejrzy skórę w powiększeniu i dopiero wtedy zaproponuje plan. To pokazuje, czym naprawdę jest ten zawód: połączeniem wiedzy biologicznej i chemicznej z pracą manualną i rozmową z drugim człowiekiem. Kosmetolog po studiach diagnozuje problemy skóry, wykonuje zaawansowane zabiegi, współpracuje z lekarzami i uczy klientów, jak dbać o siebie na co dzień. Nie chodzi tylko o urodę – często chodzi o zdrowie i samopoczucie.

Kosmetyczka jest zawodem usługowym zaliczanym do usług osobistych, obejmuje czynności związane z wykonywaniem zabiegów pielęgnacyjnych i upiększających.
Praca kosmetyczki ma charakter indywidualny i wykonywana jest samodzielnie na podstawie własnych wiadomości, umiejętności praktycznych oraz doświadczenia zawodowego. Do zadań kosmetyczki należy przede wszystkim wykonywanie zabiegów z zakresu kosmetyki pielęgnacyjnej, tj. oczyszczanie, złuszczanie, nawilżanie skóry twarzy szyi i dekoltu. Następną grupą zabiegów są zabiegi upiększające, zdobnicze oraz zabiegi z zastosowaniem czynników fizykalnych ze szczególnym uwzględnieniem światła, prądu, wody, temperatury i ultradźwięków. Kolejnym działem są porady i zabiegi z zakresu stylizacji i wizażu, gdzie klient otrzymuje wyczerpujące wskazówki na temat rodzaju makijażu oraz sposobów jego wykonania, formy fryzury i kolorystyki włosów, doboru odpowiedniego stylu ubioru wraz z paletą barw, biżuterii i dodatków. Polem zabiegowym dla kosmetyczki jest skóra ciała ludzkiego, w szczególności na twarzy, szyi, dekolcie, dłoniach i stopach. Podstawową umiejętnością kosmetyczki jest rozpoznawanie rodzajów skóry oraz stosowanie różnych sposobów jej pielęgnacji. Bardzo ważna jest ocena, czy defekty cery mieszczą się w granicach fizjologii, tzn. stanu normalnego, czy też wymagają ingerencji medycznej. Wykonywanie zawodu kosmetyczki wymaga dużej odpowiedzialności, bowiem zabiegi kosmetyczne oddziałują bezpośrednio i pośrednio na organizm człowieka. Nieodzownym elementem pracy jest również śledzenie zmian i trendów rozwojowych w kosmetyce.

Opracowuje na potrzeby filmu, teatru, TV i innych instytucji projekty kostiumów i innych elementów ubiorów, odpowiadających epoce i stylowi oraz zgodnych z koncepcją plastyczną dzieła, uzgodnioną z reżyserem i scenografem; sprawuje nadzór nad wykonaniem ubiorów, sprawdzając zgodność ich wykonania z zatwierdzoną dokumentacją i szczegółowymi wytycznymi; pomaga w wycenie wynajmowanych elementów ubiorów i rekwizytów aktorskich.

Kosztorysant sporządza kosztorysy budowlane oraz inne opracowania dla określenia wartości nakładów inwestycyjnych i kosztów poniesionych na wykonanie robót budowlanych, inwestycji oraz sporządza harmonogramy i rozlicza koszty inwestycji budowlanych.
Kosztorysant sporządza dokumenty finansowe, czyli kosztorysy budowlane dla różnych celów i w różnych stadiach zaawansowania robót budowlanych lub inwestycji. Dla inwestora/zlecającego kosztorys oraz inne opracowania są przygotowywane w celu uzyskania informacji o planowanych kosztach, opracowania informacji o wartości szacunkowej przedmiotu zamówienia, kontroli złożonych ofert przez wykonawców, uzyskania kredytu, natomiast dla wykonawcy jest podstawą do ustalenia wartości danej roboty i jej opłacalności oraz przygotowania oferty dla inwestora. Dla obu stron kosztorys jest istotnym dokumentem do zawarcia umowy oraz rozliczenia inwestycji. Kosztorysant, przystępując do prac nad kosztorysem, na podstawie ustaleń ze zleceniodawcą wybiera metody kosztorysowania. Następnie zapoznaje się z dokumentacją projektową, ustala założenia lub dane wyjściowe do kosztorysowania, sporządza przedmiar robót lub obmiar, ustala podstawy wyceny poszczególnych pozycji, wycenia oraz sporządza dokumentację kosztorysową. Prawidłowo sporządzony i kompletny kosztorys obejmuje: stronę tytułową kosztorysu, ogólną charakterystykę obiektu/robót objętych kosztorysem, przedmiar lub obmiar robót wraz z ich opisem technologicznym, tabelę wartości elementów scalonych oraz inne niezbędne załączniki do kosztorysu. Kosztorysant uczestniczy w prowadzeniu rozliczeń za wykonane roboty budowlane, co wiąże się z wykonaniem obmiarów robót na budowie. Współuczestniczy w przygotowaniu umów na roboty budowlane, szczególnie w zakresie ustalania wynagrodzeń.

Wykonuje wyroby plecionkarskie z wikliny lub z wikliny łączonej z innymi surowcami plecionkarskimi lub konstrukcyjnymi (drewno, metal, tworzywa sztuczne), takie jak: meble, opakowania, kosze gospodarcze i galanteryjne, torebki, zabawki i inne.

Dba o budynek i otoczenie kościoła; przygotowuje szaty i naczynia liturgiczne; uczestniczy w liturgii według potrzeby.

Wykonuje i naprawia różnego rodzaju wyroby i urządzenia ze stali i metali kolorowych, ręcznie lub za pomocą urządzeń mechanicznych, jak: młoty i prasy, odkuwa elementy konstrukcji stalowych, kuje w matrycach odkuwki, z zachowaniem wymogów eksploatacyjnych i dyscypliny technologicznej.

Kowal wyrobów zdobniczych wykonuje, naprawia i rekonstruuje przedmioty artystyczne ze stali i metali kolorowych.
Kowal wyrobów zdobniczych jest zawodem o charakterze wytwórczym i artystycznym. Wykonuje przedmioty o szczególnych walorach estetycznych przeznaczone do użytku codziennego: elementy wykończeniowe i ozdobne, okucia, kinkiety, balustrady, kratownice, meble, itp. Celem pracy kowala wyrobów zdobniczych jest nadanie stali lub metalom kolorowym odpowiedniego kształtu za pomocą kucia na gorąco lub na zimno. Współcześnie kowal wyrobów zdobniczych korzysta z półfabrykatów, które łączy poprzez wiercenie, nitowanie, spawanie, zgrzewanie, lutowanie. Kowal wyrobów zdobniczych przygotowuje stanowisko do nagrzewania (np. ognisko kowalskie, palniki gazowe, urządzenia elektryczne), w którym materiał nagrzewany jest do temperatury kucia. Następnie za pomocą młota ręcznego lub mechanicznego kowal wykuwa w plastycznym surowcu kształty, prostuje przedmioty na prostownicy kowalskiej, doprowadza materiał do właściwej formy, spaja. Gotowy przedmiot schładza i hartuje w wodzie lub odczynnikach chemicznych. Uszlachetnia powierzchnię metalu poprzez patynowanie, malowanie, polerowanie, a także zabezpiecza poprzez metalizowanie, cynkowanie ogniowe, cynkowanie galwaniczne.

Kożusznik wykonuje i naprawia wyroby kożusznicze w zakładach produkcyjnych i usługowych.
Kożusznik jest zawodem o charakterze usługowo-produkcyjnym. Celem pracy kożusznika jest wykonanie lub naprawa wyrobów kożuszniczych, do których należą: kożuchy, kamizelki, czapki i rękawice. Podstawowym surowcem w kożusznictwie są skóry owcze i jagnięce, wyprawiane i uszlachetniane zarówno od strony włosa, jak i tkanki skórnej. Kożusznik przygotowuje formy do wykonania wyrobu, sortuje i dobiera skóry, wykrawa elementy wyrobu, przygotowuje je do zszycia, szyje wyrób i wykończa, obsługuje maszyny szwalnicze i inne stosowane w kożusznictwie. Odpowiedzialny jest za właściwe wykorzystanie surowców, jakość wykonanych wyrobów oraz prawidłowe eksploatowanie maszyn i urządzeń.

Obsługuje mechaniczne krajalnice do krojenia masy betonu komórkowego, obcinarki mechaniczne do przycinania brzegów płyt gipsowych oraz nożyce automatyczne do cięcia taśmy tynkowej.

Wykonuje prace związane z rozkrojem tafli szkła ciągnionego, lustrzanego, walcowanego, ornamentowego, surowego, zbrojonego; zajmuje się wykrawaniem formatów szkła o mniejszych wymiarach z kawałków oraz wykrawaniem kółek według wymiarów znormalizowanych lub ścisłych, za pomocą krajaków diamentowych lub kółek stalowych; konserwuje i czyści narzędzia pracy.

Wykonuje samodzielnie, w punktach usługowych lub wzorcowniach modelowych prace polegające na konstruowaniu i szyciu odzieży damskiej, męskiej i dziecięcej z wszelkiego rodzaju materiałów, w tym także ze skór licowych i materiałów licopodobnych

Zarządza zdalnym centrum zarządzania i monitoringu procesu kremacji; wykonuje czynności związane z kremacją zwłok; obsługuje piec kremacyjny zasilany olejem opałowym lub gazem ziemnym i urządzenia towarzyszące; steruje pracą pieca za pomocą panelu sterowniczego lub ekranu dotykowego zamontowanego bezpośrednio na piecu.

Wykrawa elementy lub całe wyroby odzieżowe z pojedynczych lub ułożonych warstw materiałów włókienniczych i skóropodobnych oraz ze skór naturalnych za pomocą nożyc ręcznych, elektrycznych lub specjalnych krajarek i wykrawarek.

Wykonuje czynności związane z bezpośrednim prowadzeniem w kasynach gier cylindrycznych (ruletka amerykańska i francuska) oraz gier w karty (black jack, poker, bakarat), zgodnie z regulaminami tych gier, jako krupier przyjmujący zakłady lub inspektor stołu.

Dlaczego w jednym osiedlu włamania zdarzają się co tydzień, a w sąsiednim prawie wcale? Dlaczego część skazanych po wyjściu z więzienia wraca do przestępstwa, a inni nigdy? Kryminolog zadaje właśnie takie pytania. W odróżnieniu od technika kryminalistyki, który zabezpiecza ślady na miejscu zdarzenia, bada przestępczość jako zjawisko: jej przyczyny, sprawców, ofiary i to, jak społeczeństwo na nią reaguje. Analizuje dane, rozmawia z ludźmi, ocenia skuteczność kar i programów profilaktycznych. To zawód dla osób, które łączą umysł analityczny z ciekawością człowieka – także w jego najciemniejszych momentach.

Analizuje i ocenia z punktu widzenia określonych wartości poznawczych i estetycznych różne dziedziny ludzkiej działalności artystycznej w kraju i za granicą: literaturę, film, teatr, muzykę, balet, plastykę, fotografię, na podstawie wiedzy zawodowej i metod analizy dzieła właściwych dla danej dyscypliny.

Analizuje i ocenia serwowane potrawy w wybranych restauracjach i lokalach gastronomicznych; uczestniczy w audycjach telewizyjnych i radiowych oraz jest jurorem w różnych prezentacjach i programach kulinarnych; publikuje recenzje i książki będące zbiorem jego opinii; wyznacza trendy w świecie gastronomii i popularyzuje dobrą kuchnię.

Odpowiada za prowadzenie operacji finansowych zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości;
zajmuje się księgowaniem dokumentów oraz sprawdzaniem poprawności rachunkowej przygotowywanych deklaracji podatkowych i sprawozdań.

Sporządza różnego rodzaju potrawy, ciasta, napoje i desery z zastosowaniem narzędzi, maszyn i urządzeń w zakładach gastronomicznych i przedsiębiorstwach zajmujących się przygotowywaniem i produkcją wyrobów i półproduktów kulinarnych.

Zajmuje się poznawaniem i upowszechnianiem historii oraz teorii kultury, prowadzi badania teoretyczne i empiryczne procesów i zjawisk kultury.

Wykonuje zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym i profilaktycznym w stosunku do podopiecznych oddanych pod nadzór (dozór) przez orzeczenie sądowe.

Kurier świadczy usługi w zakresie doręczania i odbioru przesyłek w przydzielonym rejonie.
Kurier jest zawodem o charakterze usługowym. Celem pracy kuriera jest odbiór, przewóz i doręczanie przesyłek z punktu dystrybucji do punktu przeznaczenia na wyznaczonym obszarze doręczeń. Zlecone usługi realizuje zgodnie z obowiązującymi regulaminami, cennikami, procedurami oraz przepisami prawa (np. ustawą o ochronie danych osobowych). Odbiór przekazanych przesyłek kwituje w dokumentacji, doręcza w określonym rejonie, przestrzegając regulaminowych terminów. Kurier ponosi odpowiedzialność materialną za powierzone mienie, przestrzega standardów obsługi klienta, dba o dobry wizerunek reprezentowanej firmy. Zawód kuriera wykonywany jest na terenie całego kraju.

Odpowiada za dostarczanie przesyłek pocztowych z wykorzystaniem motocykla;
odbiera przesyłki od nadawcy i dostarcza je do magazynu;
odbiera przesyłki z placówek rejonowych i dostarczanie ich do adresata.

Wykonuje (w zakładach przemysłowych lub usługowych) i naprawia odzież i galanterię futrzaną (futra, kurtki, czapki, kołnierze, etole itp.) ze skór futerkowych szlachetnych, półszlachetnych i zwykłych, posługując się głównie maszynami kuśnierskimi i innymi maszynami szwalniczymi, np. stębnówkami, pikówkami, maszynami do podszywania podszewki, dziurkarkami, krajarkami elektrycznymi do skór i materiałów włókienniczych, oraz narzędziami, takimi jak: noże kuśnierskie, nożyce, kleszcze, grzebienie, planimetry.

Prowadzi zajęcia dla dzieci i dorosłych zdrowych i chorych oraz niepełnosprawnych w przedszkolach, szkołach specjalnych, szpitalach i ośrodkach opieki z udziałem odpowiednio przygotowanego psa w celu poprawy w fizycznym, społecznym, emocjonalnym i poznawczym ich funkcjonowaniu, podnoszenia jakości życia, przeciwdziałania powstaniu przewlekłego stanu chorobowego lub trwałego kalectwa.

Wykonuje prace techniczne wspomagające biochemików w prowadzeniu eksperymentów, dokonywaniu analiz i badań w zakresie procesów chemicznych zachodzących w organizmach żywych, takich jak: synteza i rozkład związków organicznych, przemiany energetyczne, przekazywanie informacji genetycznej, mających zastosowanie w rolnictwie, biotechnologii, produkcji przemysłowej, ochronie zdrowia i środowiska.

Laborant budowlany pobiera próbki, wykonuje badania surowców i wyrobów stosowanych w budownictwie oraz sporządza dokumentację z wykonanych badań.
Laborant budowlany jest zawodem o charakterze usługowym. Na podstawie odpowiednich metod i przy użyciu właściwych urządzeń wykonuje badania cech fizykochemicznych i mechanicznych surowców oraz wyrobów wykorzystywanych w budownictwie. Wykonanie badań wymaga pobierania, prawidłowego przechowywania (ewentualnego transportu) i przygotowywania próbek do badań. Badania mogą być wykonywane w laboratorium, jak i w miejscu produkcji, dostawy lub wbudowania. Podczas wykonywanych prac laborant prowadzi niezbędną dokumentację, a uzyskane wyniki przedstawia w formie sprawozdań z badań, co jest jego głównym celem pracy. Laborant jest odpowiedzialny za powierzony sprzęt laboratoryjny.

Wykonuje różne prace laboratoryjne, proste i mniej skomplikowane, takie jak: obróbka szkła, łącznie z naprawą szklanej aparatury laboratoryjnej, oznaczenia chemiczne i wielkości fizycznych, analizy jakościowe i ilościowe, badania chemiczne i biochemiczne, pobieranie i przygotowywanie próbek laboratoryjnych, sporządzanie odczynników i preparatów, nastawianie i mianowanie roztworów, wstępne obliczanie wyników analiz; posługuje się odczynnikami chemicznymi, szkłem i sprzętem laboratoryjnym oraz nieskomplikowaną aparaturą badawczo-pomiarową.

Wykonuje badania na obecność określonych drobnoustrojów i ich ilość w żywności, środkach farmaceutycznych i innych produktach, w środowisku naturalnym (woda, powietrze, gleba) i środowisku wytwarzania wymienionych produktów;
zapewnia wsparcie techniczne mikrobiologom w hodowli i badaniach drobnoustrojów.

Prowadzi badania i ocenia wartość siewną nasion roślin uprawnych i sadzeniaków, ustala ich siłę kiełkowania, zdrowotności, stopień zanieczyszczenia nasionami chwastów, roślinami innych gatunków i odmian, wilgotności itp.

Wykonuje prace techniczne wspomagające specjalistów w dziedzinie nauk rolniczych w prowadzeniu eksperymentów, dokonywaniu analiz i badań w zakresie metod hodowli różnych gatunków roślin rolniczych mających na celu uzyskanie odmian o wysokiej produktywności, odpornych na niekorzystne warunki środowiskowe i czynniki chorobotwórcze oraz o pożądanych cechach użytkowych.

Wykonuje, pod nadzorem kierownika pracowni laboratorium weterynaryjnego, badania analityczne tkanek i płynów ustrojowych zwierząt oraz środków spożywczych i produktów pochodzenia zwierzęcego na potrzeby diagnostyczne oraz nadzoru sanitarno-weterynaryjnego, z wykorzystaniem sprzętu i aparatury laboratoryjnej oraz odczynników.

Zajmuje się przygotowywaniem tkaniny do krojenia, polegającym na nakładaniu warstwowo tkanin na stole krojczym, zgodnie procesem technologicznym i wykrojami odzieży celem otrzymywana, podczas procesu krojenia (w czasie jednego cięciu) określonej ilości elementów; rozdzielaniem elementów i pakowanie wg. specyfiki technologicznej odzieży.

Maluje lub nakłada powłoki lakiernicze z farb i lakierów na wyroby metalowe i części różnego rodzaju maszyn i sprzętów, pojazdów mechanicznych, statków itp.; przygotowuje powierzchnię do nakładania powłoki, nakłada powłoki lakiernicze oraz utrwala powierzchnię różnymi technikami.

Lakiernik proszkowy pokrywa powierzchnię elementu powłoką lakierniczą metodą lakierowania proszkowego.
Lakiernik proszkowy jest zawodem o charakterze usługowym. Celem jego pracy jest lakierowanie detali metodą proszkową. Lakiernik prowadzi magazyn, w którym przechowywane są farby proszkowe i sprzęt do lakierowania proszkowego. Przygotowuje elementy do lakierowania poprzez obróbkę chemiczną lub mechaniczną oraz sprzęt używany do lakierowania metodą proszkową. Do jego zadań należy także dobór rodzaju i metody nakładania farby proszkowej (natrysk elektrostatyczny lub elektrokinetyczny). Pokrywa powierzchnie detali za pomocą aplikatora (pistolet) do lakierowania proszkowego, sterowanego jednostką centralną oraz obsługuje piec (dobiera temperaturę i czas wypalania do grubości warstwy farby i materiału lakierowanych elementów) i kabinę lakierniczą (nadzoruje proces czyszczenia i pracę filtrów kabiny). Lakiernik proszkowy odpowiedzialny jest za pokrycie lakierowanych powierzchni farbą proszkową oraz właściwą eksploatację urządzeń lakierni. Jego obowiązkiem jest stosowanie zasad technologicznych i przestrzeganie norm jakościowych, a także organoleptyczna ocena lakierowanych detali. Lakiernik prowadzi dokumentację dotyczącą lakierowanych elementów i zużywanych materiałów.

Przeprowadza remonty i renowacje powierzchni nadwozi samochodowych, czyszcząc je, nakładając powłoki ochronne, wyrównujące i dekoracyjne, posługując się narzędziami prostymi oraz urządzeniami mechanicznymi, np. szlifierkami, pistoletami natryskowymi.

Lakiernik tworzyw sztucznych nanosi powłokę lakierniczą na powierzchnie elementów z tworzyw sztucznych.
Lakiernik tworzyw sztucznych jest zawodem produkcyjno-usługowym. Celem jego pracy jest nałożenie powłoki lakierniczej na powierzchnię elementu z tworzywa sztucznego. Lakiernik tworzyw sztucznych dobiera odpowiedni lakier (rodzaj i kolor) oraz materiały lakiernicze, przygotowuje je do naniesienia na powierzchnię, przygotowuje powierzchnię do lakierowania (w zależności od jej rodzaju i stopnia zanieczyszczenia usuwając nierówności, stare powłoki lakiernicze). Zabezpiecza niemalowane elementy przed zabrudzeniem. Dobiera odpowiednie narzędzia i urządzenia do lakierowania oraz nakłada powłokę lakierniczą, a następnie ocenia wykonaną pracę. Jego obowiązkiem jest przestrzeganie przepisów BHP, ochrony ppoż. i ochrony środowiska, zachowanie zasad technologicznych i przestrzeganie norm jakościowych. Lakiernik tworzyw sztucznych jest odpowiedzialny za właściwe stosowanie lakieru i materiałów lakierniczych (szpachlówki, kity, kleje, podkłady, materiały polerskie) oraz prawidłową eksploatację narzędzi i urządzeń.

Barwi ręcznie lub maszynowo elementy i podzespoły mebli i innych wyrobów drzewnych przed nanoszeniem powłok, nakłada powłoki lakierowe jedno- i wielokomponentowe przez polewanie, natryskiwanie, zanurzanie, ręcznie lub maszynowo, obsługując maszyny i urządzenia, takie jak: polewarki jedno- i wielogłowicowe, polewarki długogłowicowe, komory i tunele suszarnicze, zautomatyzowane środki transportowe.

Wykonuje prace i czynności zapewniające bezawaryjne funkcjonowanie latarni morskiej, zgodnie z ustaloną charakterystyką świecenia, podaną do powszechnej wiadomości w wydawnictwach nawigacyjnych.

Sprawdza przyrządy pomiarowe w ramach legalizacji, uwierzytelnienia i wzorcowania; oblicza błędy wskazań przyrządów pomiarowych; przygotowuje dokumenty z tym związane; sprawuje nadzór nad prawidłowym stosowaniem przyrządów pomiarowych.

Uczestniczy w projektowaniu aktów normatywnych (prawotwórczych) przez organ uprawniony do wydania danego aktu (Sejm, Senat, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, ministrowie, kierownicy centralnych organów administracji państwowej, wojewodowie, organy samorządu terytorialnego).

Pacjent mówi: „boli mnie brzuch od trzech dni”. Za tym jednym zdaniem może kryć się niestrawność, zapalenie wyrostka, kamica albo coś znacznie poważniejszego – i to lekarz musi, często w kilkanaście minut, ułożyć z pytań, badania i wyników obraz, który pozwoli pomóc. Ten zawód to połączenie ogromnej wiedzy z umiejętnością słuchania, podejmowania decyzji w niepewności i brania za nie odpowiedzialności. Droga do niego jest długa: sześć lat studiów, praca pod okiem doświadczonych kolegów, kilkuletnia specjalizacja. W zamian daje coś rzadkiego – realny wpływ na zdrowie i życie ludzi.

Katar, który wraca każdej wiosny jak w zegarku. Wysypka po truskawkach. Duszność po użądleniu osy, która z drobnej przykrości zamienia się w zagrożenie życia. Choroby alergiczne dotykają bardzo wielu ludzi, a ich objawy potrafią udawać przeziębienie, kłopoty żołądkowe czy zwykłe zmęczenie. Alergolog to lekarz, który ustala, co dokładnie szkodzi pacjentowi, i dobiera leczenie – od leków i diety eliminacyjnej po odczulanie, które potrafi na długo zmniejszyć nasilenie alergii.

Pacjent zasypia na stole operacyjnym i budzi się, gdy jest już po wszystkim. Nie pamięta bólu i nie wie, ile razy w tym czasie zmieniało się jego ciśnienie. Za tę ciszę odpowiada anestezjolog: przez cały zabieg pilnuje oddechu, krążenia i głębokości snu, dobiera leki co do miligrama i reaguje, zanim drobne wahanie zamieni się w zagrożenie. Ta sama osoba prowadzi też intensywną terapię, czyli leczy najciężej chorych, których życie podtrzymują respirator i pompy z lekami. To specjalność dla ludzi spokojnych, szybkich i dokładnych jednocześnie.

Ból łydki, który zmusza do zatrzymania się co kilkaset metrów. Noga, która po długiej podróży nagle puchnie i robi się ciepła. Rana na kostce, która nie chce się zagoić od miesięcy. Każdy z tych objawów może mieć źródło w naczyniach krwionośnych, a ich rozpoznaniem i leczeniem zajmuje się angiolog. To lekarz, który bada tętnice, żyły i naczynia chłonne, najczęściej za pomocą ultrasonografu, i leczy je bez skalpela: lekami, zmianą stylu życia, kompresją. Pracuje na styku interny, kardiologii i chirurgii naczyniowej.

Babcia, która przestała odbierać telefony, bo „wszyscy mówią niewyraźnie”. Nauczycielka, która w październiku traci głos i ledwo kończy lekcje. Kierowca, którego od tygodnia męczą zawroty głowy przy każdym obrocie. Wszyscy trafiają do tego samego specjalisty. Audiolog i foniatra zajmuje się słuchem, równowagą, głosem i mową, czyli zmysłami i umiejętnościami, bez których trudno porozumiewać się ze światem. Bada, stawia rozpoznanie, dobiera aparaty słuchowe, kwalifikuje do implantów i prowadzi rehabilitację, zwykle razem z logopedą i protetykiem słuchu.

Kąpiel w solance, okład z borowiny, kilka minut w kriokomorze, prąd o niskiej częstotliwości przyłożony do bolącego barku. Brzmi jak oferta spa, ale w uzdrowisku każdy taki zabieg jest lekiem – ma wskazania, przeciwwskazania i dawkę. Ustala je lekarz balneolog. Bada pacjenta, który przyjechał na turnus z chorym kręgosłupem, po zawale czy z astmą, decyduje, które zabiegi mu pomogą, a które mogą zaszkodzić, i sprawdza, czy leczenie przynosi efekt. To medycyna spokojniejsza niż szpitalna, ale wymagająca szerokiej wiedzy o całym organizmie.

Trzylatek z bólem brzucha, noworodek z wadą przełyku, nastolatek po upadku z roweru – wszyscy trafiają do tego samego lekarza. Chirurg dziecięcy operuje pacjentów od pierwszych godzin życia aż do pełnoletności, a każdy wiek to inna anatomia, inne dawki leków i inne ryzyko. Dziecko nie jest pomniejszonym dorosłym: jego tkanki są delikatniejsze, a organizm reaguje szybciej i gwałtowniej. Do tego w gabinecie zawsze jest ktoś jeszcze – zdenerwowany rodzic, któremu trzeba spokojnie wyjaśnić, co wydarzy się na sali operacyjnej. To zawód dla ludzi o pewnej ręce i cierpliwym sercu.

Płuca, tchawica, przełyk, śródpiersie – narządy schowane za żebrami, od których zależy każdy oddech. Gdy pojawia się w nich guz, ropień, uraz po wypadku albo odma, która nagle odbiera powietrze, do pracy wkracza torakochirurg. To lekarz, który nie tylko operuje, ale też sam diagnozuje: zagląda do oskrzeli bronchoskopem, pobiera wycinki, ocenia tomografię. Jego praca łączy precyzję rąk, wiedzę o fizjologii oddychania i opiekę nad pacjentem przed zabiegiem i długo po nim.

Aorta poszerzona jak balon, który w każdej chwili może pęknąć. Tętnica szyjna zwężona tak bardzo, że grozi udarem. Noga, do której krew prawie przestała dopływać. W takich sytuacjach leki już nie wystarczą i potrzebny jest chirurg naczyniowy. Operuje tętnice i żyły w całym ciele, z wyjątkiem naczyń mózgu i serca, którymi zajmują się inni specjaliści. Pracuje zarówno klasycznie, otwierając pole operacyjne, jak i przez niewielkie nakłucie, wprowadzając do naczynia cewniki, balony i stenty pod kontrolą obrazu rentgenowskiego.

Druga w nocy, na SOR leży młody mężczyzna z bólem brzucha, który zaczął się wokół pępka, a teraz przesunął się w prawy dół biodrowy. Dyżurny chirurg bada go, zleca USG i po godzinie stoi już przy stole operacyjnym. Rano usunie przepuklinę, w południe pęcherzyk żółciowy, a po południu będzie przyjmował w poradni. Chirurg ogólny to lekarz, który operuje przede wszystkim narządy jamy brzusznej, ale także ściany ciała, tarczycę czy urazy. Jego specjalność jest fundamentem, na którym wyrastają niemal wszystkie inne dziedziny zabiegowe.

Wynik biopsji brzmi jak wyrok, a pacjentka siedząca w gabinecie chce wiedzieć tylko jedno: czy da się to wyciąć. Chirurg onkolog odpowiada na to pytanie codziennie. Usuwa guzy nowotworowe razem z marginesem zdrowych tkanek i węzłami chłonnymi, ale robi to w ramach większego planu, który układa z onkologiem klinicznym, radioterapeutą, radiologiem i patomorfologiem. Bywa, że operacja jest pierwszym krokiem, a bywa, że ostatnim, po chemioterapii lub naświetlaniach. To specjalność wymagająca wysokiej precyzji, wiedzy o biologii nowotworów i ogromnego wyczucia w rozmowie.

Większości ludzi chirurgia plastyczna kojarzy się z poprawianiem nosa i liftingiem twarzy. Tymczasem na oddziale tej specjalności równie często leży strażak z rozległymi oparzeniami, stolarz, który uszkodził ścięgna dłoni piłą, czy kobieta, której po leczeniu raka odtwarza się pierś. Chirurg plastyczny przywraca wygląd i funkcję tkanek: przenosi skórę, mięśnie i naczynia z jednego miejsca ciała w inne, zszywa nerwy pod mikroskopem, koryguje wady wrodzone i blizny. Operacje estetyczne to tylko jedna, choć najbardziej znana, część tej dziedziny.

Rowerzysta po upadku ma złamaną żuchwę i nie może zamknąć ust. Dwudziestolatka od lat wstydzi się uśmiechu, bo jej dolna szczęka wyraźnie wysuwa się do przodu. Pacjent z owrzodzeniem na języku, które nie goi się od miesiąca, dowiaduje się, że to nowotwór. Wszyscy trafiają do chirurga szczękowo-twarzowego. To specjalista, który operuje kości twarzy, szczęki, jamę ustną, ślinianki i szyję, łącząc wiedzę lekarza z doświadczeniem stomatologa. Od jego pracy zależy nie tylko wygląd, ale też to, czy pacjent może normalnie gryźć, mówić i oddychać.

Kaszel, który ciągnie się od trzech miesięcy. Duszność przy wchodzeniu na drugie piętro, choć jeszcze rok temu nie było problemu. Chrapanie tak głośne, że partner przenosi się do innego pokoju, i senność za kierownicą. Za każdym z tych objawów może kryć się choroba układu oddechowego, a jej rozpoznaniem zajmuje się pulmonolog. Leczy astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, zapalenia i gruźlicę, wykrywa raka płuca, wykonuje bronchoskopie i badania czynności płuc. Pracuje w poradniach i na oddziałach, gdzie leżą chorzy, którym oddychanie przychodzi z trudem.

Kaszel, który nie mija od trzech miesięcy. Świszczący oddech po każdym biegu na WF-ie. Zapalenie płuc po raz kolejny w tym samym sezonie. Za takimi objawami może stać astma, alergia, wada wrodzona, mukowiscydoza albo gruźlica – i właśnie takie zagadki rozwiązuje pulmonolog dziecięcy. To lekarz, który bada układ oddechowy pacjentów od niemowlęctwa aż po pełnoletność, leczy choroby ostre i przewlekłe, a przy okazji uczy rodziców i samych dzieci, jak żyć z chorobą tak, żeby nie rządziła codziennością całej rodziny.

Pacjent trafia do szpitala z dusznością. Kardiolog widziałby w tym serce, pulmonolog płuca, nefrolog nerki. A co, jeśli winne są wszystkie trzy narządy naraz, do tego dochodzi niedokrwistość i dziesięć leków przepisanych przez różnych lekarzy? Wtedy potrzebny jest internista – specjalista chorób wewnętrznych, który patrzy na człowieka jako całość. Rozpoznaje i leczy choroby narządów wewnętrznych bez skalpela: lekami, dietą, zabiegami diagnostycznymi i bardzo uważnym myśleniem. To jedna z najszerszych i najbardziej wymagających dziedzin medycyny.

Gorączka po wakacjach w tropikach, żółtaczka u studenta, zapalenie opon mózgowych po spacerze w lesie, bakteria, na którą nie działa żaden ze zwykłych antybiotyków. Każdy z tych przypadków trafia w końcu do tego samego lekarza – specjalisty chorób zakaźnych. Jego przeciwnik jest niewidoczny gołym okiem, szybko się zmienia i potrafi przenosić się z człowieka na człowieka. Dlatego ten lekarz leczy nie tylko chorego, który leży przed nim, ale myśli też o jego rodzinie, współpracownikach i innych pacjentach szpitala.

Pieprzyk, który w ciągu kilku miesięcy zmienił kształt. Trądzik, przez który szesnastolatka nie chce iść na studniówkę. Swędząca wysypka, której nie pomogła żadna maść z apteki. Skóra jest największym narządem człowieka i jedynym, którego choroby widać od razu – dla pacjenta i dla otoczenia. Dermatolog-wenerolog rozpoznaje i leczy choroby skóry, włosów, paznokci i błon śluzowych oraz choroby przenoszone drogą płciową. Łączy wyćwiczone oko z pracą zabiegową, a często także z dyskretną, bardzo osobistą rozmową.

Przy większości chorób to lekarz decyduje, co dalej. W cukrzycy jest inaczej: najważniejsze decyzje – ile insuliny podać, co zjeść przed treningiem, jak zareagować na spadek cukru w środku nocy – podejmuje sam pacjent, i to kilka razy dziennie. Diabetolog jest więc w równym stopniu lekarzem, nauczycielem i trenerem. Rozpoznaje różne typy cukrzycy, dobiera leki i insulinę, analizuje zapisy z czujników glukozy i pilnuje, by choroba nie uszkodziła oczu, nerek, nerwów ani serca jego pacjentów.

Pacjent zwykle nigdy go nie spotyka, a mimo to ten lekarz ma wpływ na niemal każdą diagnozę w szpitalu. Morfologia, poziom troponiny przy podejrzeniu zawału, badanie krzepnięcia przed operacją, próba zgodności przed przetoczeniem krwi – za każdym z tych wyników stoi laboratorium, a nad jego pracą czuwa lekarz specjalista diagnostyki laboratoryjnej. Dobiera badania, pilnuje jakości wyników, wyjaśnia nietypowe odchylenia i doradza lekarzom na oddziałach, co zlecić, by szybko postawić trafne rozpoznanie.

Ciągłe zmęczenie, kołatanie serca, przybieranie na wadze mimo diety, kości, które łamią się przy zwykłym upadku. Objawy wyglądają na zupełnie niezwiązane, ale za każdym z nich może stać ten sam winowajca: zaburzona praca gruczołów wydzielania wewnętrznego. Endokrynolog bada i leczy choroby tarczycy, przysadki, nadnerczy i przytarczyc, a także zaburzenia hormonalne, które wpływają na przemianę materii, kości i płodność. Pracuje głównie bez skalpela – na wynikach, testach czynnościowych i bardzo precyzyjnym dawkowaniu leków.

Para od dawna stara się o dziecko i wciąż nic. Dziewiętnastolatka od pół roku nie ma miesiączki. Kobieta po pięćdziesiątce budzi się w nocy zlana potem i nie wie, czy leczyć objawy menopauzy, czy po prostu je przeczekać. Wszystkie te sytuacje łączą hormony, które sterują cyklem, płodnością i dojrzewaniem. Lekarz specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości łączy wiedzę ginekologa i endokrynologa: szuka przyczyn niepłodności u obojga partnerów, leczy zaburzenia cyklu i pomaga przejść przez hormonalne zmiany na różnych etapach życia.

Ośmiolatek jest najniższy w klasie i od dawna prawie nie urósł. Siedmiolatka zaczyna dojrzewać zdecydowanie za wcześnie, a jej czternastoletni kuzyn wcale. Pięciolatek od kilku tygodni pije mnóstwo wody, chudnie i jest coraz bardziej senny – to może być początek cukrzycy typu 1. Takimi sprawami zajmuje się endokrynolog i diabetolog dziecięcy. Rozpoznaje i leczy choroby gruczołów dokrewnych oraz cukrzycę u dzieci i nastolatków, a przy okazji uczy całe rodziny, jak żyć z chorobą, która wymaga uwagi przez całą dobę.

Kilkadziesiąt osób trafia do szpitali z ciężkim zatruciem po tym samym weselu. W przedszkolu pojawia się ognisko odry. Na oddziale w ciągu tygodnia wykryto trzy zakażenia tą samą bakterią. W każdej z tych sytuacji ktoś musi szybko ustalić, skąd przyszło zagrożenie, kto jeszcze jest narażony i jak zatrzymać kolejne zachorowania. To zadanie lekarza specjalisty epidemiologii – lekarza, którego pacjentem nie jest pojedynczy człowiek, ale cała społeczność: miasto, szpital, szkoła albo region.

Pacjent przyjmuje dziewięć różnych leków przepisanych przez pięciu lekarzy i nagle zaczynają się zawroty głowy. Antybiotyk, który powinien działać, nie działa. Lek w standardowej dawce u jednej osoby nie pomaga, a u innej wywołuje objawy zatrucia. W takich chwilach lekarze z oddziałów dzwonią do farmakologa klinicznego – specjalisty, który zna leki nie z ulotki, ale od strony tego, co naprawdę dzieje się z nimi w organizmie. Jego zadaniem jest dobrać terapię tak, by była skuteczna i bezpieczna dla konkretnego człowieka.

Zgaga, która nie mija od miesięcy. Bóle brzucha, które wracają mimo diety. Wynik badania wątroby, który niepokoi lekarza rodzinnego. Za każdym z tych objawów może stać coś zupełnie innego – od nietolerancji pokarmowej po chorobę zapalną jelit czy nowotwór. Gastroenterolog to internista, który specjalizuje się w chorobach przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki. Leczy je bez skalpela: lekami, dietą i zabiegami endoskopowymi, dzięki którym może zajrzeć do wnętrza żołądka czy jelita i od razu coś naprawić.

Brzuch boli, ale dziecko nie umie powiedzieć, gdzie dokładnie. Rodzice od tygodni zapisują w zeszycie wszystko, co zjadło, a kolejne wizyty w przychodni niczego nie wyjaśniają. Wtedy pacjent trafia do gastroenterologa dziecięcego – pediatry, który specjalizuje się w chorobach przełyku, żołądka, jelit, wątroby i trzustki u dzieci i nastolatków. Rozpoznaje alergie pokarmowe, celiakię czy zapalne choroby jelit, wykonuje endoskopie, prowadzi leczenie lekami i dietą, a przy okazji musi zdobyć zaufanie małego pacjenta i jego zmartwionej rodziny.

Dlaczego w jednej rodzinie trzy kobiety zachorowały na raka przed pięćdziesiątką? Skąd u niemowlęcia rzadki zespół objawów, którego nie potrafi nazwać żaden pediatra? Czy para, która straciła dziecko z powodu choroby dziedzicznej, może bezpiecznie starać się o kolejne? Na takie pytania odpowiada genetyk kliniczny. Bada pacjentów, rysuje rodowody, zleca i interpretuje testy genetyczne, a potem tłumaczy rodzinie, co wynik naprawdę oznacza dla zdrowia jej członków. To specjalność, w której wiedza z biologii molekularnej spotyka się z bardzo ludzką rozmową.

Osiemdziesięciolatka przyjmuje jedenaście leków od pięciu różnych lekarzy, od miesiąca coraz gorzej chodzi i dwa razy upadła w łazience. Każdy specjalista zajął się „swoim” narządem, ale nikt nie spojrzał na całość. Geriatra robi właśnie to: ocenia starszego pacjenta jako całego człowieka – z jego chorobami, lekami, pamięcią, sprawnością, nastrojem i sytuacją w domu. Często największym sukcesem nie jest nowy lek, lecz odstawienie trzech zbędnych i takie ustawienie leczenia, by pacjent mógł dalej samodzielnie robić zakupy i spotykać się z wnukami.

Trzydziestodwuletnia pacjentka dowiaduje się, że wynik cytologii jest nieprawidłowy, i pierwsze pytanie, jakie zadaje, brzmi: „Czy będę mogła mieć dzieci?”. Ginekolog onkolog musi umieć odpowiedzieć na nie uczciwie, a potem zaplanować leczenie, które da największą szansę na wyleczenie. To lekarz, który rozpoznaje i operuje nowotwory narządów rodnych kobiety – szyjki i trzonu macicy, jajników, sromu. Łączy precyzję chirurga z wiedzą onkologa i wrażliwością kogoś, kto codziennie rozmawia z kobietami w jednym z najtrudniejszych momentów ich życia.

Zwykła morfologia zrobiona przed urlopem pokazuje dziwnie wysoką liczbę białych krwinek. Po kilku dniach pacjent siedzi w gabinecie hematologa, a ten musi ustalić, czy to tylko reakcja na infekcję, czy początek białaczki. Hematolog zajmuje się chorobami krwi i szpiku kostnego: niedokrwistościami, zaburzeniami krzepnięcia, białaczkami, chłoniakami i szpiczakiem. Łączy pracę internisty, diagnosty i onkologa – czyta rozmazy krwi, wykonuje biopsje szpiku, prowadzi chemioterapię i nowoczesne leczenie celowane, a w wyspecjalizowanych ośrodkach kwalifikuje pacjentów do przeszczepienia komórek krwiotwórczych.

Nadciśnienie zwykle nie boli. Można je mieć latami i czuć się świetnie, aż do dnia, w którym kończy się zawałem, udarem albo niewydolnością nerek. U większości chorych wystarczy dobrze dobrany lek i zmiana nawyków, ale są pacjenci, u których ciśnienie nie spada mimo czterech tabletek, dwudziestolatkowie z wynikami jak u seniora czy kobiety w ciąży z niebezpiecznie wysokimi pomiarami. Takimi przypadkami zajmuje się hipertensjolog – lekarz, który szuka ukrytych przyczyn nadciśnienia i układa leczenie tam, gdzie standardowe schematy zawiodły.

Ósme zapalenie płuc w ciągu dwóch lat, za każdym razem silniejszy antybiotyk i za każdym razem ta sama odpowiedź: „ma pan słabą odporność”. Immunolog kliniczny nie zadowala się takim wyjaśnieniem. Sprawdza, która część układu odpornościowego nie działa, i dobiera leczenie, które może tę lukę uzupełnić. Zajmuje się też sytuacją odwrotną – gdy obrona organizmu atakuje własne tkanki. To specjalność dla osób, które lubią rozumieć mechanizmy, czytać złożone wyniki laboratoryjne i łączyć wiedzę z wielu dziedzin medycyny.

Na monitorach równo przesuwają się krzywe, respirator oddycha za pacjenta, a pompy co kilka minut podają precyzyjnie wyliczone dawki leków. Na oddziale intensywnej terapii leżą chorzy, których narządy przestały sobie radzić same: po ciężkich wypadkach, z sepsą, po rozległych operacjach czy z niewydolnością oddechową. Lekarz intensywnej terapii przejmuje na pewien czas kontrolę nad funkcjami, które zwykle działają bez naszej wiedzy, i walczy o to, by organizm zdążył się zregenerować. To medycyna szybkich decyzji, zaawansowanej aparatury i ogromnej odpowiedzialności.

Serce pacjenta zostało na chwilę zatrzymane, a jego pracę przejęła maszyna, która pompuje i natlenia krew. Chirurg ma określony czas, by wszyć nowe naczynia omijające zwężone tętnice albo wymienić uszkodzoną zastawkę. Potem serce znów zaczyna bić. Kardiochirurg to lekarz, który leczy operacyjnie choroby serca i dużych naczyń: chorobę wieńcową, wady zastawek, tętniaki aorty i wrodzone wady serca. To jedna z najbardziej wymagających specjalności zabiegowych – łączy precyzję, wytrzymałość i spokój w chwilach, gdy liczą się minuty.

Ból w klatce piersiowej, który promieniuje do lewej ręki, kołatanie serca w środku nocy, zadyszka po wejściu na drugie piętro – z takimi objawami pacjenci trafiają do kardiologa. Czasem wystarczy uspokoić i zmienić leki, a czasem trzeba w ciągu godziny udrożnić zamkniętą tętnicę, by uratować serce przed zawałem. Kardiolog rozpoznaje i leczy choroby serca i naczyń: chorobę wieńcową, zaburzenia rytmu, niewydolność serca, wady zastawek i kardiomiopatie. To jedna z najbardziej różnorodnych specjalności – od spokojnej pracy w poradni po zabiegi ratujące życie.

Noworodek, który sinieje przy karmieniu. Nastolatek, który zemdlał na lekcji wychowania fizycznego. Przedszkolak ze szmerem wykrytym podczas zwykłego badania kontrolnego. Każda z tych historii trafia w końcu do tego samego gabinetu – do kardiologa dziecięcego. Ten lekarz rozpoznaje i leczy wrodzone oraz nabyte choroby serca i naczyń u pacjentów od pierwszych dni życia aż do dorosłości, kwalifikuje dzieci do operacji i zabiegów wykonywanych przez cewnik, a potem latami prowadzi je po leczeniu. Pracuje z małym sercem, ale z dużymi emocjami całej rodziny.

Kilka kilometrów nad ziemią jest mniej tlenu, ciało poddaje się przeciążeniom, a zmysł równowagi potrafi oszukać nawet doświadczonego pilota. Ktoś musi wiedzieć, jak organizm znosi takie warunki i kto może bezpiecznie usiąść za sterami. Tym kimś jest lekarz medycyny lotniczej. Bada i orzeka o zdrowiu pilotów, kandydatów do szkół lotniczych, personelu pokładowego i kontrolerów ruchu, leczy dolegliwości związane z lataniem i doradza, jak bezpiecznie przewozić drogą powietrzną chorych i rannych. To medycyna, w której od jednej decyzji zależy bezpieczeństwo wielu osób naraz.

Student wraca z wolontariatu w Afryce z wysoką gorączką. Marynarz potrzebuje orzeczenia przed kilkumiesięcznym kontraktem. Nurek po wynurzeniu czuje ból stawów i mrowienie rąk. Trzy różne historie, ale lekarz ten sam – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej. Zajmuje się chorobami tropikalnymi i pasożytniczymi, przygotowuje podróżnych do wyjazdów w odległe strefy klimatyczne, bada i leczy ludzi pracujących na morzu i pod wodą, a także osoby narażone na zmiany ciśnienia. To specjalność dla kogoś, kogo ciekawi świat, ale kto potrafi też spokojnie pracować w gabinecie przy mikroskopie.

Zwykłe zdjęcie rentgenowskie pokazuje, jak narząd wygląda. Badanie z zakresu medycyny nuklearnej pokazuje, jak on działa – czy tarczyca pracuje zbyt intensywnie, czy mięsień sercowy jest dobrze ukrwiony, gdzie w organizmie ukryły się komórki nowotworu. Lekarz tej specjalności podaje pacjentowi niewielkie ilości substancji promieniotwórczych, śledzi ich drogę w ciele specjalistycznymi kamerami i na tej podstawie stawia rozpoznanie. Tymi samymi metodami potrafi też leczyć, kierując promieniowanie dokładnie tam, gdzie jest potrzebne. To dziedzina dla kogoś, kto lubi zarówno fizykę, jak i kontakt z chorym.

Co robi lekarz, kiedy choroby nie da się już wyleczyć? Bardzo dużo. Może sprawić, że pacjent przestanie cierpieć z bólu, łatwiej oddycha, spokojnie śpi i spędza ostatnie tygodnie w domu, wśród bliskich, a nie w szpitalnej sali. Specjalista medycyny paliatywnej opiekuje się osobami z zaawansowanymi, nieuleczalnymi chorobami – nowotworami, ciężką niewydolnością serca, chorobami neurologicznymi – i wspiera ich rodziny. Pracuje w hospicjach, na oddziałach i w domach pacjentów. To medycyna, w której równie ważne jak lek jest dobrze poprowadzona rozmowa.