aplikacja Matura google play app store

WOS, matura 2026 próbna - poziom rozszerzony - pytania i odpowiedzi

DATA: 16 stycznia 2026
GODZINA ROZPOCZĘCIA: 9:00
CZAS PRACY: 180 minut
LICZBA PUNKTÓW DO UZYSKANIA: 50
Formuła 2023

dostępne także:
w formie testu
• w aplikacji Matura - testy i zadania


Lista zadań

Odpowiedzi do tej matury możesz sprawdzić również rozwiązując test w dostępnej już aplikacji Matura - testy i zadania, w której jest także, np. odmierzanie czasu, dodawanie do powtórek, zapamiętywanie postępu i wyników czy notatnik :)

aplikacja_nazwa_h110.png google_play_h56.png app_store_h56.png

Dziękujemy developerom z firmy Geeknauts, którzy stworzyli tę aplikację

Zadanie 1. (0–3)
Źródło 1. Fragment ustawy z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Artykuł 87. 
Obywatel polski nie może być równocześnie obywatelem innego państwa. 
Artykuł 88. 
Obywatelstwo polskie nabywa się: 
a) przez urodzenie z rodziców, mających obywatelstwo polskie, 
b) przez nadanie obywatelstwa ze strony powołanej władzy państwowej.
Dz.U. 1921 nr 44 poz. 267

Źródło 2. Fragment ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

Art. 5. [...] Dzieci rodziców niewiadomych, urodzone lub znalezione na obszarze Państwa Polskiego, uważane będą za obywateli polskich, o ile nie wykaże się ich inne obywatelstwo. 
Art. 12. O nadaniu i utracie obywatelstwa polskiego rozstrzyga Minister Spraw Wewnętrznych [...].
Dz.U. 1920 nr 7 poz. 44
Zadanie 1.1.
Uzasadnij, że na podstawie podanych źródeł można było uzyskać obywatelstwo polskie po powołaniu się na prawo ziemi. W odpowiedzi odwołaj się do właściwego przepisu prawa.
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
Zadanie 1.2.
Podaj dwa podobieństwa i dwie różnice między przytoczonymi przepisami z okresu międzywojennego a obecnymi uwarunkowaniami prawnymi w zakresie obywatelstwa polskiego.

Podobieństwo 1.: 
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Podobieństwo 2.: 
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Różnica 1.: 

  • w dwudziestoleciu międzywojennym:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
  • obecnie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Różnica 2.: 

  • w dwudziestoleciu międzywojennym:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
  • obecnie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
    Zadanie 2. (0–2)
    Zapoznaj się z poniższym fragmentem załącznika do uchwały Rady Gminy Linia z dnia 23 marca 2012 r. Z załącznika usunięto nazwę języka pomocniczego.

    WNIOSEK 
    o wpisanie gminy do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy

    Gmina

    LINIA

    /nazwa/

    Powiat

    WEJHEROWSKI

    /nazwa/

    Województwo

    POMORSKIE

    /nazwa/

    Ogólna liczba mieszkańców

    Gminy

    Liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy

    5940

    1969

    Język pomocniczy


    /nazwa/



    bip.gminalinia.com.pl
    Zadanie 2.1.
    Dokończ zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi.
    Wniosek Rady Gminy Linia dotyczy języka
    który ma w Polsce status języka
    1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 2.2.
    Uzupełnij zdanie – podaj wartość liczbową (A.).
    Język pomocniczy może być używany jedynie w gminach, w których liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest nie mniejsza niż (A.) ogólnej liczby mieszkańców gminy i które zostały wpisane do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy.
    Zadanie 3. (0–1)
    CBOS od wielu lat przeprowadza badania dotyczące zaufania społecznego. Poniższa tabela przedstawia zmiany w jego poziomie wśród Polaków w latach 2006–2022.

    Wartości według 7-stopniowej skali

    od -3 do +3

    2006

    2008

    2010

    2012

    2014

    2016

    2018

    2020

    2022

    odsetki badanych

    Bardzo duża nieufność, ostrożność (-3)

    26

    18

    21

    19

    25

    22

    25

    18

    22

    Średnia nieufność (-2)

    15

    13

    13

    15

    14

    15

    15

    14

    17

    Niewielka nieufność (-1)

    27

    29

    28

    29

    25

    26

    26

    30

    25

    Postawa ambiwalentna1 (0)

    10

    10

    9

    10

    8

    9

    7

    10

    11

    Niewielka ufność (+1)

    13

    18

    16

    16

    16

    15

    13

    15

    14

    Średnia ufność (+2)

    4

    6

    5

    3

    4

    5

    3

    5

    4

    Bardzo duża ufność, otwartość (+3)

    5

    6

    8

    9

    8

    8

    8

    8

    7

    Średnia wartość na skali od -3 do +3

    -0,98

    -0,62

    -0,66

    -0,64

    -0,79

    -0,72

    -0,89

    -0,66

    -0,83


    Zaufanie społeczne, „Komunikat z badań CBOS” 2022, nr 37, s. 5.

    1Postawa ambiwalentna – dwuwartościowość uczuć, sprzeczne, przeciwstawne odczucia
    Na podstawie informacji zamieszczonych w tabeli oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
    W latach 2014–2022 odsetek badanych przejawiających postawę ambiwalentną systematycznie wzrastał.
    W latach 2018–2020 odsetek badanych przejawiających bardzo dużą nieufność zmalał o 7 punktów procentowych.
    1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 4. (0–1)
    Źródło. Fragment opracowania
    Kapitał społeczny to wartość określona w takich „walutach” jak relacje i zaufanie. Ich poziom przekłada się na korzyści – ekonomiczne i społeczne – jakie dana grupa może osiągać. Słowem, im lepsze i gęstsze mamy relacje, im wyższy poziom zaufania, tym skuteczniej działamy i adaptujemy się do zmieniającej się sytuacji. Kapitał społeczny jest szczególnie ważny w świecie pełnym kryzysów i gwałtownych zmian. 
    Od jego poziomu zależy to, czy miejsce i społeczeństwo, w którym żyjemy, jest lepszym czy gorszym środowiskiem do działania, a co za tym idzie – jak możemy być produktywni, jaki wysiłek wiąże się z naszymi działaniami i, koniec końców, jak nam się żyje. Kapitał społeczny to również poczucie, że coś nas łączy, że stanowimy wspólnotę i możemy liczyć na innych. W praktyce otacza nas morze danych o kapitale społecznym. Wyzwanie polega tylko na tym, żeby potrafić je „złowić” i odczytać.
    Nie(d)oceniony zasób. Kapitał społeczny Polek i Polaków zbadany!, publicystyka.ngo.pl

    Na podstawie powyższego tekstu podaj dwa zagrożenia wynikające z niskiego poziomu kapitału społecznego.

    • .........................
    • .........................
    Zadanie 5. (0–3)
    Źródło. Fragment reportażu dotyczącego sytuacji Polaków w jednym z krajów Ameryki Łacińskiej

    Supermarket Andrzejewski. Apteka Farmapolska. Baner firmy projektowej o nazwie Guarani1 wprawdzie, ale z charakterystycznym logotypem w kształcie orzełka w koronie [...]. Na niektórych nieruchomościach tabliczki z napisem „Firma Niwiński sprzedaje”. Sklep motoryzacyjny Polacos Motos. A w parku w centrum miasta, tuż przed kościołem, pomnik Jana Pawła II [...].
    T. Pindel, Za horyzont. [...] latynoamerykańskie przygody, Kraków 2018, s. 53.

    1
    Guarani – plemię Indian Ameryki Południowej, posługujące się językiem guarani.
    Zadanie 5.1.
    Uzasadnij, że powyższy tekst opisuje społeczność polską.
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 5.2.
    Podaj nazwę państwa Ameryki Łacińskiej, w którym znajduje się największe skupisko Polaków.
    Zadanie 5.3.
    Rozstrzygnij, czy osoby polskiego pochodzenia mieszkające w krajach Ameryki Łacińskiej mogą ubiegać się o wydanie im Karty Polaka. Odpowiedź uzasadnij.

    Rozstrzygnięcie :
    ........................................................................... 

    Uzasadnienie: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 6. (0–2)
    Źródło. Fragment artykułu naukowego

    Dla Charlesa Fouriera podstawową komórką ustroju społecznego opartego na zrzeszaniu się miała być falanga. Falanga stanowiła osiedle rolniczo-przemysłowe [...] oparte na pracy uspołecznionej. Falanga była jednocześnie zrzeszeniem wytwórców i konsumentów. Robert Owen opowiadał się za stworzeniem wspólnoty bazującej na miłości i współpracy. Uważał, że szczęście każdego człowieka zależy od szczęścia innych.
    M. Urban, Indywidualizm – kolektywizm a ideologie polityczne, „Studia Politologiczne” 17 (2010), s. 166.


    Dokończ zdanie. Wybierz właściwe odpowiedzi.
    Powyższy tekst dotyczy ideologii
    w której dominują postawy
    1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 7. (0–2)
    Źródło. Fragment tekstu z 1903 r.

    Prusacy, chcąc nas wytępić doszczętnie, wyświadczyli nam usługę dziejowej doniosłości, mianowicie wytworzyli w swym zaborze warunki przyśpieszonego przekształcania nas na społeczeństwo czynne, pełne energii bojowej, zdolne do zdobywania sobie bytu w najcięższych warunkach. Zmusili oni i zmuszają coraz bardziej zachodni odłam naszego narodu do wydobycia z siebie tych zdolności, tych sił, które są potrzebne do istnienia nie tylko dzisiaj, ale które jedynie umożliwiają nam w przyszłości zdobycie samoistnego bytu politycznego i utrzymanie żywotnego, silnego państwa polskiego. Gdy się patrzy na swój naród nie z punktu widzenia jego marzeń o spokojnej wegetacji w chwili obecnej, pod panowaniem trzech rządów obcych, ale z myślą o zdobyciu w przyszłości pełnego życia narodowego w niepodległym państwie polskim, wtedy nie wpada się w rozpacz wobec konieczności walki, [...] ale przeciwnie, patrzy się na tę walkę w znacznej mierze jako na dobroczynny ogień, przez który musi przejść nasz miękki, „kobiecy” naród, ażeby się zahartować.
    [...], Myśli nowoczesnego Polaka, Krzeszowice 2011, s. 45.
    Zadanie 7.1.
    Podaj nazwę ideologii, z której perspektywy został napisany powyższy tekst. Odpowiedź uzasadnij.
    Nazwa ideologii: ........................................................................... 

    Uzasadnienie: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 7.2.
    Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
    Przedstawiciel(ka) ideologii prezentowanej w tekście to
    1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 8. (0–3)
    Źródło1. Wykres przedstawia odsetki korzystających z internetu wśród osób w poszczególnych grupach wiekowych.
    Źródło1. Wykres przedstawia odsetki korzystających z internetu wśród osób w poszczególnych grupach wiekowych.



    Korzystanie z internetu w 2024 roku, „Komunikat z badań CBOS” 2024, nr 70, s. 2.


    Źródło 2. Wykres przedstawia odpowiedzi użytkowników internetu na pytanie: Który z opisów najlepiej pasuje do Pana(i) sposobu korzystania z internetu w celach niezwiązanych z pracą zawodową?

    Korzystanie z internetu w 2024 roku, „Komunikat z badań CBOS” 2024, nr 70, s. 7.
    Zadanie 8.1.
    Wskaż dwie różnice w korzystaniu z internetu przez najmłodszych i przez najstarszych jego użytkowników. W odpowiedzi powołaj się na dane liczbowe z obydwu źródeł.

    Różnica ze źródła 1.: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................

    Różnica ze źródła 2.: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 8.2.
    Podaj dwie korzyści i dwa zagrożenia wynikające ze sposobu korzystania z internetu przedstawionym w źródle 2., a polegającym na byciu przez cały czas online.

    Korzyści:

    • .................................................................................................... ....................................................................................................
    • .................................................................................................... ....................................................................................................
    Zagrożenia:

    • .................................................................................................... ....................................................................................................
    • .................................................................................................... ....................................................................................................
    Zadanie 9. (0–4)
    Źródło. Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk


    samorząd.gov.pl
    Zadanie 9.1.
    Na podstawie wiedzy własnej oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
    Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 jest przykładem aktu z dziedziny prawa cywilnego.
    Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 może zostać uchylone przez Radę Gminy Brańsk.
    1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 9.2.
    Uzasadnij, że Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 jest zgodne z prawem.
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 9.3.
    Rozstrzygnij, czy teza: Zarządzenia mogą być wydawane tylko przez organy samorządu terytorialnego jest prawdziwa. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obowiązujących uregulowań prawnych.

    Rozstrzygnięcie:........................................................................... 

    Uzasadnienie: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 9.4.
    Rozstrzygnij, czy gmina Brańsk jest gminą miejską czy wiejską. Odpowiedź uzasadnij.

    Rozstrzygnięcie:........................................................................... 

    Uzasadnienie:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 10. (0–5)
    Źródło 1. Fragment Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1992 r. o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
    Art. 11. 1. Przyjęcie w referendum Konstytucji następuje wówczas, gdy opowiedziała się za nią większość biorących udział w głosowaniu. 
    2. Prezydent podpisuje przyjętą w referendum Konstytucję i zarządza jej niezwłoczne ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
    Dz.U. 1992 nr 67 poz. 336.

    Źródło 2. Fragment Konstytucji RP 
    Art. 125.1. W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzone referendum ogólnokrajowe. 
    3. Jeżeli w referendum ogólnokrajowym wzięło udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący.
    Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze sprost. i późn. zm.

    Źródło 3. Fragment ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym 

    Art. 4. 1. Referendum wyznacza się na dzień wolny od pracy. 
    2. Głosowanie w referendum może być przeprowadzone w ciągu jednego albo dwóch dni. 
    3. Jeżeli głosowanie w referendum przeprowadza się w ciągu dwóch dni, termin głosowania określa się na dzień wolny od pracy oraz dzień go poprzedzający.
    Dz.U. z 2025 r. poz. 300.

    Źródło 4. Dane o frekwencji w referendach ogólnopolskich w latach 1997–2015

    Państwowa Komisja Wyborcza
    Zadanie 10.1.
    Dokończ zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi
    Referendum z 2003 r. dotyczyło
    i trwało
    1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 10.2.
    Podaj imię i nazwisko Prezydenta RP, który podpisał ustawę, której fragment przytoczono w źródle 1.
    .........................
    Zadanie 10.3.
    Uzupełnij tabelę. Przy podanych referendach zaznacz, czy ich wynik był wiążący, oraz uzasadnij swój wybór, powołując się na odpowiednie przepisy prawne.

    Referendum z 1997 r.

    Referendum z 2015 r.

    Czy wynik był wiążący?

    tak nie

    tak nie

    Uzasadnienie




    Zadanie 10.4.
    Uzupełnij zdanie – podaj nazwy dwóch organów państwa (A.) i (B.).

    Prawo do zarządzenia referendum ogólnokrajowego w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa mają (A.) .................................... oraz (B.) .......................................... za zgodą Senatu RP.
    Zadanie 11. (0–4)
    Źródło 1. Fragment artykułu popularnonaukowego

    Celem lidera CDU było zwycięstwo z taką przewagą nad pozostałymi partiami, aby uniknąć konieczności stworzenia koalicji trójpartyjnej. Merz publicznie wykluczył współpracę chadecji z AfD oraz wariant rządu mniejszościowego. Wyniki wyborów wskazują, że kolejny rząd stworzy tzw. wielka koalicja CDU/CSU z SPD.
    Ł. Jasiński, [...] po wyborach do [...], www.pism.pl


    Źródło 2. Fragment konstytucji jednego z państw 

    Artykuł 60 
    (1) Prezydent Federalny jest wybierany przez Naród w wyborach równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym [...]. Nakaz udziału w wyborach obowiązuje w krajach, gdzie tak stanowią ustawy krajowe [...]. 
    (2) Wybrany zostaje ten, kto uzyskał więcej niż połowę wszystkich ważnych głosów. Jeżeli nie ma takiej większości, odbywa się druga tura wyborów. [...] 
    (3) Wybrany na urząd Prezydenta Federalnego może być tylko ten, kto posiada prawo wybierania do Rady Narodowej i przed 1 stycznia roku wyborów przekroczył 35 lat. Wyłączeni są członkowie domów panujących oraz rodów, które kiedykolwiek rządziły. 
    (4) Urzędowe wyniki wyborów prezydenckich ogłasza Kanclerz Federalny. 
    (5) Kadencja Prezydenta Federalnego trwa sześć lat. Powtórny wybór na bezpośrednio następującą kadencję jest dopuszczalny tylko raz.
    Konstytucja [...], tłum. B. Banaszak, A. Malicka, Warszawa 2008, www.sejm.gov.pl


    Źródło 3. Fragment konstytucji jednego z państw 

    Artykuł 54 
    (1) Prezydenta Federalnego wybiera Zgromadzenie Federalne bez przeprowadzania debaty. Wybrany może być każdy [obywatel], któremu przysługuje prawo wyborcze do Bundestagu i ukończył czterdziesty rok życia. 
    (2) Kadencja Prezydenta Federalnego trwa pięć lat. Ponowny bezpośredni wybór dopuszczalny jest tylko raz.
    Konstytucja [...], tłum. P. Czarny, B. Naleziński, Warszawa 2004, www.sejm.gov.pl
    Zadanie 11.1.
    Rozstrzygnij, czy sytuacja opisana w źródle 1. odnosi się do państwa, którego przepisy konstytucyjne przytoczono w źródle 2., czy – w źródle 3. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do źródeł.

    Rozstrzygnięcie:........................................................................... 

    Uzasadnienie:....................................................................................................
    .............................................................................................................................
    .............................................................................................................................
    Zadanie 11.2.
    Podaj trzy różnice między polskimi współczesnymi uregulowaniami konstytucyjnymi a przepisami konstytucyjnymi przytoczonymi w źródle 2.

    Różnica 1.:
    • przepisy konstytucyjne ze źródła 2.: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    • obecnie w Polsce:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................

    Różnica 2.:
    • przepisy konstytucyjne ze źródła 2.: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    • obecnie w Polsce:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................

    Różnica 3.:
    • przepisy konstytucyjne ze źródła 2.: 
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    • obecnie w Polsce:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 11.3.
    Rozstrzygnij, czy w źródle 2. w art. 60 (2) jest mowa o większości względnej czy o większości bezwzględnej. Odpowiedź uzasadnij.

    Rozstrzygnięcie:........................................................................... 

    Uzasadnienie:....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 12. (0–2)
    Źródło. Fragment Konstytucji 3 Maja

    VII. Król, władza wykonawcza 
    [...] Przeto każda ze straży rezolucja pod imieniem królewskim i z podpisem ręki jego wychodzić będzie, powinna jednak być podpisana także przez jednego z ministrów, zasiadających w straży, i tak podpisana do posłuszeństwa wiązać będzie [...]. W przypadku, gdyby żaden z ministrów zasiadających decyzji podpisać nie chciał, król odstąpi od tej decyzji.
    biblioteka.sejm.gov.pl
    Zadanie 12.1.
    Uzupełnij zdanie – podaj nazwy: instytucji prawnej (A.) oraz organu władzy (B.).
    Podpis złożony przez jednego z ministrów pod rezolucją królewską znajdujący się w artykule VII Konstytucji 3 Maja to (A) ................................. . Na mocy aktualnej Konstytucji RP do ważności części aktów urzędowych Prezydenta RP wymagany jest podpis (B) .............................................. .
    Zadanie 12.2.
    Uzasadnij, że w obecnym stanie prawnym w Polsce nie pod wszystkimi aktami głowy państwa wymagany jest dla ich ważności dodatkowy podpis.
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 13. (0–1)
    Źródło. Fragment artykułu prasowego

    Jednym z pierwszych posunięć nowego ministra finansów, gdy wszedł do gmachu przy ul. Świętokrzyskiej, była likwidacja departamentu cen. Wtedy oznaczało to, że państwo przestaje ustalać ceny na wszystko: od węgla do papieru toaletowego. Ceny, zwłaszcza żywności, w PRL musiały być niskie, polityczne. [...] Pełną parą pracowały tylko maszyny w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych, drukując banknoty z coraz większą liczbą zer. [...] Częścią [tego] planu [...] było wprowadzenie wymienialności złotego. Własna waluta nie była wtedy przez rodaków szanowana.
    J. Solska, [...] Czarny i Biały, „Polityka”, nr 13 (2025), s. 42–43.


    Dokończ zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi.
    Wspomnianym w tekście nowym ministrem finansów był, powołany w 1989 r.,
    pełniący swoją funkcję w gabinecie
    1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 14. (0–3)
    Źródło 1. Fragment traktatu międzynarodowego

    Artykuł 5 
    Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim, i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego.
    www.bbn.gov.pl

    Źródło 2. Flaga organizacji międzynarodowej

    www.gov.pl
    Zadanie 14.1.
    Rozpoznaj organizację międzynarodową przedstawioną w źródle 1. oraz organizację międzynarodową przedstawioną w źródle 2.
    Organizacja przedstawiona w źródle 1.:........................................................................... 

    Organizacja przedstawiona w źródle 2.:...........................................................................
    Zadanie 14.2.
    Na podstawie źródeł oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
    Organizacja międzynarodowa ze źródła 1. powstała wcześniej niż organizacja międzynarodowa ze źródła 2.
    Wszyscy sąsiedzi Polski należą do organizacji, której flaga znajduje się w źródle 2.
    1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 14.3.
    Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
    Polska została członkiem organizacji, której fragment traktatu przytoczono, kiedy Prezesem Rady Ministrów był
    1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 15. (0–3)
    Źródło 1. Fragment artykułu prasowego

    [Ten format międzynarodowy] obchodzi[ł] w [2025] roku dziesiątą rocznicę powstania. Jubileuszowy szczyt m[iał] nie tylko symbolicznie domknąć dekadę regionalnej współpracy, ale też wyznaczyć kierunki jej dalszego rozwoju. [Jego] [p]owołanie [...] zainicjowali prezydenci Polski Andrzej Duda i Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović podczas spotkania przywódców państw regionu na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku w 2015 r. Rok ten jest uznawany za początek [tej] współpracy [...]. Obecnie na liście Projektów Priorytetowych [...] znajdują się 143 przedsięwzięcia realizowane w ramach trzech kategorii infrastrukturalnych: transportowej, energetycznej i cyfrowej.
    Rusza ważny szczyt w Warszawie. Będzie obecny członek gabinetu Trumpa, www.onet.pl

    Źródło 2. Mapa uczestników pewnego formatu międzynarodowego

    Materiał własny CKE.
    Zadanie 15.1.
    Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
    Polska i Chorwacja, wymienione w tekście, przystąpiły do Unii Europejskiej w tym samym roku.
    Walutą wszystkich sąsiadów Polski jest euro.
    1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi
    0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
    Zadanie 15.2.
    Podaj nazwy dwóch państw zaznaczonych na mapie, które powstały w skutek rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
    ...........................................................................
    Zadanie 15.3.
    Podaj nazwę formatu międzynarodowego przedstawionego w tekście, a następnie rozstrzygnij, czy mapa dotyczy tego samego formatu co tekst.
    Nazwa:........................................................................... 

    Rozstrzygnięcie:....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 16. (0–2)
    Źródło. Fragment artykułu naukowego

    Fukuyama pisze, że „jesteśmy, być może, świadkami nie po prostu końca zimnej wojny, czy też przemijania pewnego szczególnego okresu w powojennej historii świata, lecz końca historii jako takiej, to jest – końcowego punktu ideologicznej ewolucji ludzkości i uniwersalizacji zachodniej liberalnej demokracji jako ostatecznej formy rządu”. [...] Fukuyama widzi dwa źródła ewentualnych przyszłych kłopotów liberalizmu: religię i nacjonalizm. Jednakże – jego zdaniem – ani wyraźne ożywienie fundamentalizmu religijnego, ani ruchów nacjonalistycznych nie jest w stanie zagrozić liberalizmowi (tj. nie tworzą one takich „sprzeczności”, które nie mogłyby zostać rozwiązane w jego obrębie). Zatem koniec historii. Nie tylko koniec globalnych konfliktów ideologii oferujących konkurencyjne modele rzeczywistości społecznej, lecz także stopniowy zanik takich konfliktów między państwami, które rozstrzygane są przez wojny. Świat liberalny to świat pokoju, w naturze państw liberalnych leży mediowanie wszelkich konfliktów (nie było dotąd wojen między państwami demokracji liberalnej). Konkluzja ta jednak wcale nie nastraja Fukuyamy radośnie. Końcowy akapit jego artykułu przynosi wniosek tyleż zaskakujący, ileż niemiły: „koniec historii będzie bardzo smutną epoką”. W tym okresie „nie będzie ani sztuki, ani filozofii, a tylko stała opieka nad muzeum ludzkiej historii”.
    Na podstawie: M.N. Jakubowski, Hegel, Fukuyama i koniec historii, „Edukacja Filozoficzna”, nr 13 (1992), s. 246.

    Sformułuj dwa kontrargumenty do twierdzenia Fukuyamy o końcu historii.

    Kontrargument 1.:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................

    Kontrargument 2.:
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Zadanie 17. (0–2)
    Źródło. Fragment artykułu prasowego

    Przez kolejnych 30 lat Kongo trwało w stanie letargu, z którego wybudziło je ludobójstwo w sąsiedni[m kraju], kiedy ludność Hutu zamordowała ok. 800 tys. swoich sąsiadów, Tutsi. Rozlew krwi przerwało dopiero wkroczenie [...] tutsyjskiej partyzantki [...] do Kigali, co z kolei wywołało exodus ok. 2 mln Hutu – wśród których były dziesiątki tysięcy sprawców ludobójstwa – do wschodniego Konga. Kryzys uchodźczy uruchomił lawinę wydarzeń, która doprowadziła do wybuchu pierwszej wojny kongijskiej.
    T. Targański, Klątwa Conrada, „Polityka”, nr 8 (2025), s. 63.
    Zadanie 17.1.
    Podaj nazwę państwa, w którym doszło do ludobójstwa opisanego w tekście.
    Zadanie 17.2.
    Podaj dwa przykłady polskich organizacji zajmujących się pomocą ofiarom wojen domowych.
    Przykład 1.:.................................................................................................... 

    Przykład 2.:....................................................................................................
    Zadanie 18. (0–7)
    Źródło 1. Definicje

    Samorządność jest metodą edukacyjną i wychowawczą, zakładającą, że samostanowienie o sobie i oddawanie odpowiedzialności młodym ludziom pozwala wykształcić wiele postaw i umiejętności niemożliwych do przekazania innymi sposobami (odpowiedzialność za swoje otoczenie, gotowość do współpracy z innymi, zaufanie do innych ludzi, umiejętność wyrażania swojego zdania, itp.).

    Samorząd uczniowski jest jednym z 4 organów szkoły, obok dyrektora, rady pedagogicznej i rady rodziców, zrzeszającym wszystkich uczniów i uczennice szkoły, posiadającym uchwalony przez ogół uczniów regulamin regulujący sposób wyboru i działania organów samorządu. Prawo oświatowe nie daje samorządowi zbyt wielu twardych kompetencji – w większości spraw jest zależny od zgody dyrekcji szkoły. 

    Dobry samorząd uczniowski to taki, w którym jak największa grupa uczniów i uczennic czuje, że ma lub może mieć wpływ na to, co dzieje się w szkole. Dobry samorząd to samorząd słuchający – umożliwiający wszystkim uczniom i uczennicom zaangażowanie się lub wyrażanie swojej opinii.
    angazuj.ceo.org.pl


    Źródło 2. Regulamin Szkolnego Budżetu Obywatelskiego dla szkół ponadpodstawowych Miasta Radomia na rok 2025

    §1 [...] 1. Celem konsultacji społecznych pn. Szkolnego Budżetu Obywatelskiego jest budowanie świadomości uczniów szkół ponadpodstawowych dla których organem prowadzącym jest Gmina Miasta Radomia, oraz podejmowanie przez nich decyzji o wyborze projektów do realizacji w ramach części Budżetu Gminy Miasta Radomia. 
    2. Przedmiotem konsultacji społecznych dotyczących Szkolnego Budżetu Obywatelskiego będzie część Budżetu Gminy Miasta Radomia. 
    3. Dla każdej szkoły przeznacza się kwotę 20 000 zł [...]. 
    4. Wyżej wymieniona kwota przeznaczona będzie do dyspozycji uczniów szkół ponadpodstawowych dla których organem prowadzącym jest Gmina Miasta Radomia działających na terenie miasta [...]. 
    5. Przedstawienie założeń Szkolnego Budżetu Obywatelskiego, zapoznanie z jego regulaminem, odbędzie się na zebraniu dyrektorów i wychowawców z uczniami poszczególnych szkół [...]. 5. W ramach Szkolnego Budżetu Obywatelskiego mogą być proponowane zadania – projekty kwalifikujące się w jednym z czterech typów: 
    a) zakupy (np. wyposażenie przestrzeni na terenie szkoły, która służy uczniom), 
    b) wydarzenia i inicjatywy (np. działania na rzecz uczniów szkoły, mieszkańców Miasta Radomia, warsztaty, pokazy talentów), 
    c) zadania bieżące (w tym remonty i zakupy), 
    d) zadania inwestycyjne, niewymagające uzyskania decyzji pozwolenia na budowę.
    6. Zgłaszane projekty muszą spełniać następujące warunki: 
    a) muszą być zgodne z prawem oraz statutowymi zadaniami szkoły, 
    b) efekty zrealizowanych zadań powinny być dostępne dla ogółu społeczności szkolnej, 
    c) muszą uwzględniać wszystkie koszty związane z ich realizacją, 
    d) być możliwe do zrealizowania w jednym roku budżetowym, 
    e) być zgodne z prawem, w tym z prawem lokalnym, a w szczególności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Radomia, 
    f) uwzględniać kryterium gospodarności tzn. racjonalności gospodarowania środkami publicznymi, 
    g) muszą być możliwe do realizacji pod względem technicznym i finansowym, z uwzględnieniem obowiązujących norm i przepisów, 
    h) nie mogą być realizowane na innych terenach niż tereny Gminy Miasta Radomia będących w administracji danej szkoły [...].

    §2 
    [...] 
    1. Propozycje projektów do zrealizowania w ramach Szkolnego Budżetu Obywatelskiego mogą zgłosić wyłącznie uczniowie klas danej szkoły ponadpodstawowej. 
    2. Procedurę zgłaszania propozycji projektów do zrealizowania w danej szkole i ich weryfikacji przeprowadzi dyrektor szkoły, w terminie określonym w harmonogramie. [...] 
    6. Zebrane formularze zgłaszania projektów przekazane zostaną Zespołowi Opiniującemu [...], który przeprowadzi weryfikację projektów pod względem formalnym i merytorycznym oraz opracuje listę projektów podlegającą głosowaniu przez uczniów danej szkoły. 
    7. Z przyjętych projektów tworzona jest lista zadań, które zostaną poddane pod głosowanie uczniów. Lista zawiera tytuł projektu, opis projektu oraz szacunkowy koszt realizacji. Kolejność projektów na liście jest ułożona według kolejności wpływu projektów.
    konsultacje.radom.pl


    Scharakteryzuj rolę samorządności w polskiej szkole, a następnie sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Szkolny Budżet Obywatelski Miasta Radomia uczy młodzież aktywnych postaw społecznych. W swojej pracy odwołaj się do przytoczonych źródeł.

    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    ....................................................................................................
    Pomysły na studia dla maturzystów - ostatnio dodane artykuły





    Rekrutacja na studia wg przedmiotów zdawanych na maturze


    Wyszukaj kierunki studiów i uczelnie, w których brany jest pod uwagę tylko 1 przedmiot zdawany na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają do wyboru kilka przedmiotów a wybieramy z nich jeden):

    Przykłady:

    kierunki studiów po maturze z WOS


    Poniżej podajemy wybrane linki do kierunki studiów na uczelniach, w których są brane pod uwagę wyniki tylko z dwóch przedmiotów zdawanych na maturze na poziomie podstawowym
    (często uczelnie dają wyboru więcej przedmiotów a wybieramy z nich dwa):

    Przykłady:

    kierunki po maturze z polskiego i matematyki
    kierunki po maturze z polskiego i angielskiego
    kierunki po maturze z polskiego i historii
    kierunki po maturze z polskiego i wiedzy o społeczeństwie

    kierunki po maturze z matematyki i angielskiego
    kierunki po maturze z matematyki i fizyki
    kierunki po maturze z matematyki i chemii
    kierunki po maturze z matematyki i informatyki

    kierunki po maturze z biologii i chemii
    kierunki po maturze z biologii i
    angielskiego
    kierunki po maturze z chemii i angielskiego
    kierunki po maturze z biologii i geografii
    kierunki po maturze z chemii i geografii
    Polityka Prywatności