aplikacja Matura google play app store

Chemia, matura 2026 próbna - poziom rozszerzony - pytania i odpowiedzi

DATA: 15 stycznia 2026
GODZINA ROZPOCZĘCIA: 9:00
CZAS PRACY: 180 minut
LICZBA PUNKTÓW DO UZYSKANIA: 60
Formuła 2023

dostępne także:
w formie testu z odpowiedziami
• w aplikacji Matura - testy i zadania


Lista zadań

Odpowiedzi do tej matury możesz sprawdzić również rozwiązując test w dostępnej już aplikacji Matura - testy i zadania, w której jest także, np. odmierzanie czasu, dodawanie do powtórek, zapamiętywanie postępu i wyników czy notatnik :)

aplikacja_nazwa_h110.png google_play_h56.png app_store_h56.png

Dziękujemy developerom z firmy Geeknauts, którzy stworzyli tę aplikację

Zadanie 1. (0–4)
Dwa pierwiastki A i Q należą do czwartego okresu układu okresowego. W stanie podstawowym atomy tych pierwiastków mają po jednym niesparowanym elektronie. Te elektrony znajdują się w obu atomach A i Q na zewnętrznej powłoce, ale na różnych podpowłokach. 
Pierwiastek A jest metalem, a pierwiastek Q – niemetalem. Metal A to jeden z najlepszych przewodników ciepła i prądu elektrycznego. Tworzy on tlenki o wzorach A2O (zdjęcie I) oraz AO (zdjęcie II). Pierwiastek Q występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek.

Zadanie 1.1.
Uzupełnij tabelę. Wpisz dla każdego z pierwiastków: symbol chemiczny, numer grupy oraz symbol bloku konfiguracyjnego.


Symbol chemiczny

Numer grupy

Symbol bloku konfiguracyjnego

pierwiastek A




pierwiastek Q





Zadanie 1.2.
Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał graficzny (klatkowy) zapis konfiguracji elektronowej jonu A2+ w stanie podstawowym. W zapisie uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok.


.............................................................................................................................
Zadanie 1.3.
Uzupełnij tabelę. Wpisz liczbę: wiązań σ, wiązań π i wolnych par elektronowych znajdujących się w cząsteczce Q2.

Liczba

wiązań σ

wiązań π

wolnych par elektronowych






Informacje do zadań 2-3
W tabeli zestawiono wybrane właściwości fizyczne dwóch metali: potasu i wapnia.

Nazwa pierwiastka

Temperatura topnienia, K

Gęstość, g ∙ cm–3

potas

336,43

0,86

wapń

1115,00

1,55


Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Zadanie 2. (0–1)
Oceń prawdziwość zdań. 
Wapń i potas w trakcie reakcji z wodą pływają po jej powierzchni, ponieważ gęstość każdego z nich jest mniejsza od gęstości wody.
Promień dwudodatniego jonu wapnia jest mniejszy od promienia jednododatniego jonu potasu.
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Informacje do zadań 2-3
W tabeli zestawiono wybrane właściwości fizyczne dwóch metali: potasu i wapnia.

Nazwa pierwiastka

Temperatura topnienia, K

Gęstość, g ∙ cm–3

potas

336,43

0,86

wapń

1115,00

1,55


Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Zadanie 3. (0–2)
Zadanie 3.1.
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród podanych.
Węzły sieci krystalicznych wapnia i potasu są obsadzone jonami naładowanymi , zwanymi rdzeniami atomowymi. Między rdzeniami atomowymi są obecne zdelokalizowane elektrony walencyjne, które mogą swobodnie przemieszczać się w obrębie kryształu metalu.
Dlatego zarówno wapń, jak i potas odznaczają się przewodnością elektryczną.
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 3.2.
Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedzi spośród podanych
Temperatura topnienia wapnia jest wyższa niż temperatura topnienia potasu między innymi dlatego, że wapń tworzy wiązania
metaliczne z udziałem liczby elektronów walencyjnych.
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Informacja do zadań 4-5
Reakcja syntezy amoniaku przebiega zgodnie z równaniem:

N2 (g) + 3H2 (g) ⇄ 2NH3 (g)
Zadanie 4. (0–1)
W tabeli przedstawiono wartości stałej równowagi reakcji syntezy amoniaku dla różnych wartości temperatury.

Temperatura, K

673

723

773

823

873

Stała równowagi

1,82 • 10-4

4,68 • 10-5

1,48 • 10-5

5,25 • 10-6

2,14 • 10-6


Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.


Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród poniższych.

A. zmaleje B. wzrośnie C. nie zmieni się


Jeżeli w układzie nastąpi obniżenie temperatury, to szybkość reakcji syntezy amoniaku
Jeżeli w układzie będącym w stanie równowagi nastąpi:
• wzrost temperatury w warunkach izobarycznych (𝑝=𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡), to wydajność reakcji syntezy amoniaku
Jeżeli w układzie będącym w stanie równowagi nastąpi:
• wzrost ciśnienia w warunkach izotermicznych (𝑇=𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡), to wydajność reakcji syntezy amoniaku
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Informacja do zadań 4-5
Reakcja syntezy amoniaku przebiega zgodnie z równaniem:

N2 (g) + 3H2 (g) ⇄ 2NH3 (g)
Zadanie 5. (0–2)
W mieszaninie wodoru i azotu, użytej do syntezy amoniaku, objętość wodoru była trzy razy większa niż objętość azotu. Wydajność tej reakcji przeprowadzonej w temperaturze T i pod ciśnieniem p jest równa 93 %.

Oblicz, jaki procent objętości mieszaniny poreakcyjnej stanowi objętość amoniaku.

Obliczenia:

Zadanie 6. (0–1)
Do reaktora o stałej pojemności wprowadzono próbkę gazowego związku A i zainicjowano reakcję:

A (g) ⇄ 2B (g)  

W czasie trwania reakcji mierzono stężenie związku A. Zależność zmian stężenia związku A od czasu przedstawiono na wykresie.


Na podstawie podanych informacji narysuj wykres przedstawiający zależność stężenia związku B od czasu trwania reakcji.

Zadanie 7. (0–2)
W celu zbadania zawartości węglanu sodu w mieszaninie Na2CO3 i Na2SO4 próbkę tej mieszaniny o masie 12,5 g rozpuszczono w wodzie i dodano 150 cm3 kwasu solnego o stężeniu c = 1,75 mol · dm−3

Reakcja węglanu sodu z kwasem solnym przebiega zgodnie z równaniem:

Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2 + H2O

Otrzymany roztwór ogrzano w celu całkowitego usunięcia wydzielającego się tlenku węgla(IV). Do ostudzonego roztworu dodawano w obecności wskaźnika wodny roztwór wodorotlenku sodu, aby zobojętnić nadmiar kwasu solnego. Na zobojętnienie zużyto 42,0 cm3 roztworu NaOH o stężeniu c = 1,75 mol · dm−3

Na podstawie obliczeń ustal stosunek masy Na2CO3 do masy Na2SO4 w badanej próbce.


Zadanie 8. (0–2)
W celu potwierdzenia zasadowego charakteru tlenku baru przeprowadzono doświadczenie. Do probówki zawierającej pewien odczynnik z dodatkiem czerwieni fenolowej dodano nadmiar stałego tlenku baru. Zawartość probówki dokładnie wymieszano. Zaobserwowano, że tlenek baru roztworzył się całkowicie, a klarowny roztwór w probówce zmienił zabarwienie.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

a) Uzupełnij schemat doświadczenia. Zaznacz wzór odczynnika wybranego spośród podanych.


b) Uzupełnij tabelę. Wpisz barwę, jaką miała zawartość probówki przed wprowadzeniem tlenku baru, i barwę tej zawartości po wprowadzeniu tlenku baru.

Barwa zawartości probówki

przed wprowadzeniem BaO

po wprowadzeniu BaO




Zadanie 9. (0–2)
Beryl jest metalem, który reaguje z kwasami oraz z mocnymi zasadami w stężonych roztworach. Na schemacie przedstawiono przebieg reakcji berylu z kwasem i z zasadą.

W obu przemianach powstaje ten sam gaz. 

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji berylu: 
  • z H3O + – reakcja 1.  
  • z OH– – reakcja 2.  
Uwzględnij fakt, że przedstawione przemiany prowadzą do tworzenia jonów kompleksowych berylu. 

Równanie reakcji 1.:


....................................................................................................

Równanie reakcji 2.:


....................................................................................................
Zadanie 10. (0–2)
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższych schematach, a wygląd zawartości probówek po zakończeniu doświadczenia pokazano na zdjęciach.


Wpisz do schematów wzory odpowiednich drobin tak, aby powstały równania reakcji decydujących o odczynie wodnego roztworu: 
  • wodoroortofosforanu(V) potasu (probówka I) 
  • wodorosiarczanu(VI) sodu (probówka II). 
Zastosuj definicję kwasu i zasady Brønsteda.

Probówka I:


Probówka II:

Zadanie 11. (0–2)
W temperaturze 20 °C rozpuszczalność heksahydratu azotanu(V) niklu(II) wynosi 94,0 g w 100 g wody.
Na podstawie: Merck KGaA, Tabela rozpuszczalności [...], 2025 (sigmaaldrich.com).

Oblicz, ile gramów wody należy dodać do 100 g nasyconego w temperaturze 20 °C wodnego roztworu azotanu(V) niklu(II), aby uzyskać roztwór o stężeniu procentowym równym 25,0 %. Wynik zaokrąglij do jedności. Przyjmij, że wartości mas molowych wynoszą:



Zadanie 12. (0–4)
Tioacetamid w roztworze wodnym ulega hydrolizie z wydzieleniem siarkowodoru, więc jest stosowany do identyfikacji kationów metali, które tworzą trudnorozpuszczalne siarczki. Reakcję hydrolizy tioacetamidu opisuje równanie:


Minimalne stężenie kationów, przy którym zaczyna się strącać siarczek danego metalu, zależy od jego iloczynu rozpuszczalności oraz od pH roztworu. Wykres przedstawia zależność logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku (NiS), od pH roztworu.

Na podstawie: J. Grau, M. Akine, J. Am. Ceram. Soc., 79 (1996) 1073, oraz J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2012.

Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie, w zlewkach A i B, przygotowano oddzielnie dwa roztwory: 
  • do zlewki A, w której znajdował się kwas solny, w temperaturze T dodano pewną ilość tioacetamidu – po ustaleniu się stanu równowagi uzyskano 100 cm3 roztworu, którego pH było równe 2 
  • do zlewki B, w której znajdował się kwas solny, w temperaturze T dodano próbkę NiCl2 ∙ 6H2O o nieznanej masie i otrzymano 100 cm3 roztworu o pH równym 1,27. 
W drugim etapie doświadczenia zmieszano zawartości obu zlewek i zaobserwowano, że w otrzymanej mieszaninie, której objętość była równa 200 cm3 , strącił się osad.

Oblicz minimalną masę NiCl2 ∙ 6H2O wyrażoną w miligramach, jakiej należało użyć do przygotowania roztworu w zlewce B. Wynik zaokrąglij do drugiego miejsca po przecinku. Przyjmij, że obecność słabego kwasu nie wpływa na pH roztworu oraz że MNiCl2 · 6H2O = 237, 7 g · mol–1


Zadanie 13. (0–1)
Wykonano doświadczenie. W probówce umieszczono 3 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I) o stężeniu 0,1 mol ⋅ dm−3  . Następnie przygotowano trzy odczynniki:  
  • A – wodny roztwór chlorku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅ dm−3 
  • B – wodny roztwór bromku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅ dm−3 
  • C – wodny roztwór jodku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅ dm−3 .  

Wybierz odczynnik, którego dodanie do roztworu azotanu(V) srebra(I) w ilości stechiometrycznej spowoduje, że stężenie jonów Ag+ w roztworze po reakcji będzie najmniejsze. Napisz oznaczenie literowe A, B albo C tego odczynnika. Uzasadnij wybór.

Odczynnik: .....................................................

Uzasadnienie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
Zadanie 14. (0–2)
Płytkę wykonaną z metalu X włożono do roztworu soli innego metalu – Q. Przez pewien czas obserwowano ten układ, ale nie zauważono w nim żadnych zmian, po czym wykonano zdjęcie pokazane poniżej.


a) Na podstawie wyników doświadczenia rozstrzygnij, który z metali – X czy Q – ma wyższy potencjał redukcji. Uzasadnij wybór. 

Rozstrzygnięcie: ............................................. 

Uzasadnienie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

b) Dokończ zdania. Wybierz prawidłową odpowiedź w każdym z nich.

Płytka użyta w doświadczeniu była wykonana z (Mg / Fe / Ag / Cu).

Sól, której roztwór był zastosowany w doświadczeniu, ma wzór (NaCl / AgNO3 / FeCl3 / CuSO4).

Zadanie 15. (0–2)
Do 300 cm3  kwasu solnego o stężeniu 0,750 mol · dm–3 wprowadzono mieszaninę opiłków  miedzi i cynku o masie 5,00 g. Przebiegła wtedy reakcja opisana równaniem:

Me + 2H3O+ → Me2+ + H2 + 2H2O

Otrzymany roztwór rozcieńczono wodą do objętości 500 cm3  i stwierdzono, że stężenie  jonów H + było w nim równe 0,300 mol · dm–3 .  

Oblicz, ile gramów miedzi znajdowało się w opisanej próbce mieszaniny opiłków metali. Wynik zaokrąglij do drugiego miejsca po przecinku.

Zadanie 16. (0–2)
W wysokiej temperaturze metan ulega rozkładowi na pierwiastki zgodnie z równaniem:


Miarą wydajności tej reakcji jest równowagowy stopień przemiany metanu x opisany wzorem:


W tym wzorze n0[CH4] oznacza początkową liczbę moli metanu, a n[CH4] – liczbę moli tego gazu pozostałego po ustaleniu się stanu równowagi. Poniżej przedstawiono zależność równowagowego stopnia przemiany metanu x od temperatury dla trzech wartości ciśnienia.

Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski i in., Technologia chemiczna. Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.
Zadanie 16.1.
Rozstrzygnij, czy ΔH opisanej reakcji rozkładu metanu jest większa od zera, czy – mniejsza od zera. Uzasadnij odpowiedź. Uwzględnij informacje przedstawione na wykresie.
Rozstrzygnięcie: ......................................................................................................................

Uzasadnienie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
Zadanie 16.2.
Wyjaśnij, dlaczego wydajność opisanej reakcji maleje ze wzrostem ciśnienia.
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Tekst do zadań 17-19
W poniższej tabeli zestawiono informacje na temat cząsteczek trzech węglowodorów
o prostych (nierozgałęzionych) łańcuchach węglowych.

Węglowodór

Liczba atomów węgla o danej hybrydyzacji

Dodatkowe informacje

sp

sp2

sp3

A

0

4

0

jest izomerem węglowodoru Q

B

0

2

2

występuje w postaci izomerów cis i trans

Q

2

0

2

dwa atomy węgla w cząsteczce nie są związane z atomami wodoru


Zadanie 17. (0–1)
Przeprowadzono reakcję węglowodoru A z wodorem, w której stosunek molowy węglowodoru A do wodoru był równy nA : nH2 = 1 ∶ 2.

Napisz równanie reakcji węglowodoru A z wodorem. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.


....................................................................................................

Informacje do zadań 17.-19.
W poniższej tabeli zestawiono informacje na temat cząsteczek trzech węglowodorów
o prostych (nierozgałęzionych) łańcuchach węglowych.

Węglowodór

Liczba atomów węgla o danej hybrydyzacji

Dodatkowe informacje

sp

sp2

sp3

A

0

4

0

jest izomerem węglowodoru Q

B

0

2

2

występuje w postaci izomerów cis i trans

Q

2

0

2

dwa atomy węgla w cząsteczce nie są związane z atomami wodoru


Zadanie 18. (0–1)
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) izomeru cis węglowodoru B.
....................................................................................................
....................................................................................................

Informacje do zadań 17.-19.
W poniższej tabeli zestawiono informacje na temat cząsteczek trzech węglowodorów o prostych (nierozgałęzionych) łańcuchach węglowych.

Węglowodór

Liczba atomów węgla o danej hybrydyzacji

Dodatkowe informacje

sp

sp2

sp3

A

0

4

0

jest izomerem węglowodoru Q

B

0

2

2

występuje w postaci izomerów cis i trans

Q

2

0

2

dwa atomy węgla w cząsteczce nie są związane z atomami wodoru


Zadanie 19. (0–1)
W odpowiednich warunkach przeprowadzono reakcję węglowodoru Q z wodą w stosunku
molowym nQ : nH2O = 1 ∶ 1.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) trwałego (głównego) produktu reakcji, której substratami są węglowodór Q i woda.


...........................................................................
Zadanie 20. (0–2)
Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana schematem:



Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). 
Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu powyżej. 
Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g.

Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %.


Zadanie 21. (0–2)
Poniżej przedstawiono wzory stereochemiczne w projekcji Fischera trzech związków organicznych. Cząsteczki dwóch z nich nie są chiralne.


Uzupełnij tabelę. Wpisz numery związków, których cząsteczki nie są chiralne. 
Uzasadnij wybór w każdym przypadku.

Numer związku

Uzasadnienie wyboru














Zadanie 22. (0–2)
Zależność między mocą kwasu Brønsteda a mocą zasady sprzężonej z tym kwasem opisano równaniem:  

Ka ∙ Kb = Kw  

gdzie: 
Ka – stała dysocjacji kwasu 
Kb – stała dysocjacji sprzężonej zasady 
Kw – iloczyn jonowy wody.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Zadanie 22.1.
Dane są kwasy karboksylowe o wzorach:  

CH3COOH CH3CH2COOH C6H5COOH  

Uzupełnij zdania tak, aby powstały prawdziwe informacje. Wpisz wzory właściwych drobin. 

Spośród wymienionych związków najmocniejszym kwasem jest ............................................. 

Spośród zasad sprzężonych z tymi kwasami najsłabszą zasadą jest ......................................
Zadanie 22.2.
W temperaturze 25 °C przygotowano roztwory trzech soli o tym samym stężeniu molowym: 
  • A – CH3COOK 
  • B – CH3CH2COOK 
  • C – C6H5COOK. 

Rozstrzygnij, który roztwór soli – A, B albo C – miał najwyższą wartość pH. Uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu porównaj wartości Kb

Rozstrzygnięcie: ............................................. 

Uzasadnienie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
Zadanie 23. (0–3)
Przygotowano dwa wodne roztwory kwasu metanowego (mrówkowego): roztwór pierwszy o pH = 2,4 i roztwór drugi o nieznanym pH. Doświadczenie prowadzono w temperaturze t = 25 oC. Stopień dysocjacji kwasu w roztworze pierwszym jest równy 4,15 %, a w roztworze drugim wynosi 1,33 %.
Na podstawie: Z. Dobkowska, K. Pazdro, Szkolny poradnik chemiczny, Warszawa 1990.

Oblicz pH roztworu, w którym stopień dysocjacji kwasu metanowego jest równy 1,33 %. Wynik zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku. Na podstawie obliczeń rozstrzygnij, czy niższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze oznacza, że stężenie H+ w tym roztworze jest mniejsze.


Zadanie 24. (0–5)
Kwas askorbinowy ulega przemianie w kwas dehydroaskorbinowy zgodnie z poniższym schematem. Odszczepienie jednego protonu od cząsteczki kwasu prowadzi do powstania anionu askorbinianowego (reakcja 1.). W wyniku oddania przez anion askorbinianowy elektronu i drugiego protonu powstaje rodnik askorbylowy (reakcja 2.). Wskutek utraty elektronu przez rodnik askorbylowy tworzy się kwas dehydroaskorbinowy (reakcja 3.).

Reakcja 1.



Reakcja 2.



Reakcja 3.

Na podstawie: J. Szymańska-Pasternak, A. Janicka, J. Bober, Onkologia w praktyce klinicznej, 1 (2011).
Zadanie 24.1.
Poniżej przedstawiono schemat reakcji utleniania kwasu askorbinowego tlenem z powietrza. Reakcję katalizuje enzym o nazwie oksydaza askorbinianowa.



Uzupełnij równanie procesu utleniania i napisz równanie procesu redukcji zachodzących podczas opisanej przemiany. Równania przedstaw w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo- -elektronowy).

Równanie procesu utleniania:

...........................................................................

Równanie procesu redukcji: ......................................................................................................................................................
Zadanie 24.2.
Roztwór wodny kwasu dehydroaskorbinowego ma odczyn obojętny. Ten kwas ulega jednak działaniu np. wodnych roztworów wodorotlenków sodu lub potasu, w wyniku czego tworzą się sole. W tej reakcji wiązanie estrowe ulega rozerwaniu, co prowadzi do otwarcia pierścienia cząsteczki.

Uzupełnij schemat opisanej reakcji. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jej organicznego produktu.

Zadanie 24.3.
Oceń prawdziwość zdań.
Anion askorbinianowy – w zależności od warunków reakcji – może przyłączać albo oddawać proton.
Cząsteczka kwasu dehydroaskorbinowego jest produktem redukcji rodnika askorbylowego.
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 24.4.
Dokończ zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi.
Rodnik askorbylowy
ponieważ
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 25. (0–4)
Serotonina (tzw. hormon szczęścia) powstaje z aminokwasu białkowego – tryptofanu. W pierwszym etapie poniższego ciągu przemian tryptofan ulega reakcji substytucji i tworzy hydroksylową pochodną, która następnie przekształca się w serotoninę. W wyniku kolejnych przemian z serotoniny powstaje melatonina.

Zadanie 25.1.
Uzupełnij tabelę. Wpisz stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a we wzorze cząsteczki tryptofanu i stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą b we wzorze cząsteczki serotoniny.

Stopień utlenienia węgla a

Stopień utlenienia węgla b




Zadanie 25.2.
Dokończ zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi.
Tryptofan w reakcji powstawania 5-hydroksytryptofanu pełni funkcję
i następuje
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 25.3.
W dwóch nieoznakowanych probówkach znajdują się: serotonina w jednej, a melatonina w drugiej.

Uzupełnij zdanie. Wybierz prawidłowe odpowiedzi.
Serotoninę można odróżnić od melatoniny za pomocą ,
ponieważ tylko w cząsteczce serotoniny występuje .
1 pkt – odpowiedzi poprawne.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 25.4.
Oceń prawdziwość zdań.
W wyniku reakcji dekarboksylacji z serotoniny można otrzymać 5-hydroksytryptofan.
Cząsteczka związku X zawiera wiązanie amidowe.
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Zadanie 26. (0–1)
Związki, których cząsteczki zawierają fragment hydrofilowy (grupę polarną) i część hydrofobową (łańcuch niepolarny), mogą być stosowane jako detergenty. Poniżej przedstawiono wzór karnityny.


Rozstrzygnij, czy karnityna może być stosowana jako detergent. Uzasadnij odpowiedź.
W uzasadnieniu uwzględnij budowę cząsteczki karnityny.

Rozstrzygnięcie: ......................................................................................................................

Uzasadnienie:
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
Zadanie 27. (0–2)
Jednym z termoplastycznych polimerów stosowanych do produkcji włókien syntetycznych i opakowań jest poli(tereftalan etylenu) o wzorze:


Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwę systematyczną kwasu karboksylowego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) alkoholu, z których można otrzymać ten polimer.

Nazwa kwasu karboksylowego

Wzór alkoholu





Informacja do zadań 28.-29.

Glikozydy to związki organiczne, których cząsteczki są złożone z części cukrowej i z części niecukrowej. W O-glikozydach te dwie części są połączone przez atom tlenu jednej z grup hydroksylowych cząsteczki cukru. 

Jednym z glikozydów jest salicyna o wzorze: 

Salicyna tworzy bezbarwne kryształy. 


Na podstawie: M. Krauze-Baranowska, E. Szumowicz, Postępy Fitoterapii, 2 (2004), oraz K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

W środowisku kwasowym O-glikozydy ulegają hydrolizie. Jej produktami są cukier i związek, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.
Zadanie 28. (0–2)
Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał wzór łańcuchowy (w projekcji Fischera) cukru powstającego w wyniku hydrolizy salicyny, oraz napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony związku, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.

Wzór cukru:


Wzór związku, od którego pochodziła część niecukrowa:


Informacja do zadań 28.-29.

Glikozydy to związki organiczne, których cząsteczki są złożone z części cukrowej i z części niecukrowej. W O-glikozydach te dwie części są połączone przez atom tlenu jednej z grup hydroksylowych cząsteczki cukru. 

Jednym z glikozydów jest salicyna o wzorze: 

Salicyna tworzy bezbarwne kryształy. 


Na podstawie: M. Krauze-Baranowska, E. Szumowicz, Postępy Fitoterapii, 2 (2004), oraz K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

W środowisku kwasowym O-glikozydy ulegają hydrolizie. Jej produktami są cukier i związek, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.
Zadanie 29. (0–2)
W celu zbadania właściwości salicyny przeprowadzono trzyetapowe doświadczenie. W etapie 1. salicynę wprowadzono do probówki I, w której znajdowały się odczynniki zgodnie z poniższym schematem.



Zaobserwowano zmiany wskazujące na zajście reakcji chemicznej. 
W etapie 2. salicynę wprowadzono do probówki II z roztworem kwasu siarkowego(VI) i ogrzewano, a następnie pozostawiono do wystudzenia. 
W etapie 3. w probówce III przygotowano świeżo strąconą, zalkalizowaną zawiesinę Cu(OH)2 i dodano do niej ostudzoną zawartość probówki II, a następnie zawartość probówki III ogrzano (patrz poniższy schemat).



Uzupełnij tabelę. Opisz zawartość każdej probówki po zakończeniu etapów 1. i 3. doświadczenia. Uwzględnij rodzaj mieszaniny (roztwór, zawiesina) oraz barwę roztworów i osadów.

Pomysły na studia dla maturzystów - ostatnio dodane artykuły





Rekrutacja na studia wg przedmiotów zdawanych na maturze


Wyszukaj kierunki studiów i uczelnie, w których brany jest pod uwagę tylko 1 przedmiot zdawany na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają do wyboru kilka przedmiotów a wybieramy z nich jeden):

Przykłady:

kierunki studiów po maturze z WOS


Poniżej podajemy wybrane linki do kierunki studiów na uczelniach, w których są brane pod uwagę wyniki tylko z dwóch przedmiotów zdawanych na maturze na poziomie podstawowym
(często uczelnie dają wyboru więcej przedmiotów a wybieramy z nich dwa):

Przykłady:

kierunki po maturze z polskiego i matematyki
kierunki po maturze z polskiego i angielskiego
kierunki po maturze z polskiego i historii
kierunki po maturze z polskiego i wiedzy o społeczeństwie

kierunki po maturze z matematyki i angielskiego
kierunki po maturze z matematyki i fizyki
kierunki po maturze z matematyki i chemii
kierunki po maturze z matematyki i informatyki

kierunki po maturze z biologii i chemii
kierunki po maturze z biologii i
angielskiego
kierunki po maturze z chemii i angielskiego
kierunki po maturze z biologii i geografii
kierunki po maturze z chemii i geografii
Polityka Prywatności