Rano prowadzi obchód z grupą studentów i pokazuje im, jak wygląda prawdziwy szmer nad sercem, w południe przyjmuje pacjentów w poradni, a wieczorem analizuje dane z badania klinicznego. Nauczyciel akademicki nauk medycznych zwykle jest jednocześnie lekarzem, wykładowcą i naukowcem. Uczy przyszłych lekarzy i lekarzy dentystów nie tylko wiedzy z podręczników, ale też rozmowy z chorym, badania i podejmowania decyzji. Prowadzi badania, które zmieniają sposób leczenia, i pisze o nich w czasopismach naukowych. To praca intensywna, ale dająca rzadkie poczucie, że wpływa się na medycynę jutra.
Większość nauczycieli akademickich nauk medycznych pracuje w szpitalach klinicznych i katedrach uczelni medycznych. Lekarz klinicysta leczy pacjentów, a przy okazji uczy studentów – przy łóżku chorego, w poradni, na bloku operacyjnym. Inni prowadzą przedmioty podstawowe: anatomię, fizjologię, biochemię, farmakologię czy patomorfologię. Wtedy częściej pracują w prosektorium, laboratorium i salach seminaryjnych niż na oddziale. W obu przypadkach trzeba układać programy zajęć, przygotowywać materiały i przypadki kliniczne, pisać pytania testowe, egzaminować i oceniać, a także opiekować się studentami w kołach naukowych.
Trzecia rola to badania naukowe. Mogą to być eksperymenty na komórkach i modelach zwierzęcych, analiza wyników leczenia tysięcy pacjentów albo badania kliniczne nowych leków i metod. Wyniki trafiają do czasopism i na kongresy, a z czasem – do wytycznych, według których leczą lekarze w całym kraju. Część pracowników uczelni pełni też funkcje konsultantów i ekspertów, opiniując trudne przypadki i nowe metody leczenia.
🕗 Rano odprawa lekarzy oddziału: omówienie nocnego dyżuru, nowych przyjęć i pacjentów w ciężkim stanie. Potem obchód, na który dołącza grupa studentów piątego roku. Nauczyciel akademicki prosi jednego z nich o zebranie wywiadu od pacjenta, drugiego – o zbadanie brzucha, a potem pyta całą grupę, jakie badania zleciliby i dlaczego. Wszystko z szacunkiem dla chorego, który wcześniej zgodził się na udział w zajęciach. W południe seminarium z przypadków klinicznych albo wykład dla całego roku, często z zagadką diagnostyczną na początek.
Po południu przychodzi czas na poradnię lub zabiegi, a potem na pracę naukową: rozmowę z doktorantem o wynikach, przegląd danych, poprawki do artykułu. W niektóre dni nauczyciel akademicki ma jeszcze dyżur, więc praca kończy się dopiero następnego ranka. Między tymi zajęciami trzeba znaleźć czas na sprawdzenie testów i przygotowanie egzaminu.
Wykres pokazuje szacunkowy, typowy podział czasu pracy nauczyciela akademickiego, który jest jednocześnie lekarzem w szpitalu klinicznym.
U lekarzy klinicystów najwięcej czasu zajmuje praca z chorymi, a w katedrach przedmiotów podstawowych proporcje przesuwają się w stronę badań i dydaktyki.
Kształcenie medyczne bardzo się zmieniło. Wykłady wciąż są ważne, ale coraz więcej nauki odbywa się w małych grupach i w praktyce, a nauczyciel akademicki musi umieć prowadzić wszystkie te formy. Uczy nie tylko wiedzy, ale też komunikacji z pacjentem, przekazywania trudnych wiadomości i pracy w zespole z pielęgniarkami i ratownikami. Typowe zajęcia to:
Ciekawostka: w centrach symulacji medycznej są fantomy, które oddychają, mają tętno, reagują na podane leki, a nawet „mówią” głosem instruktora schowanego za ścianą. Student może na nich popełnić błąd, który u prawdziwego pacjenta byłby groźny, a potem obejrzeć nagranie i przeanalizować je z prowadzącym. Dlatego wielu nauczycieli akademickich przechodzi specjalne szkolenia z prowadzenia symulacji i omawiania ich przebiegu, a samo omówienie trwa często dłużej niż scenariusz – bo to w nim odbywa się najważniejsza nauka.
Pracownik uczelni medycznej musi publikować, a jego dorobek jest regularnie oceniany. Badania kliniczne wymagają zgody komisji bioetycznej, starannego zbierania danych i znajomości statystyki – bez niej nie da się rzetelnie ocenić, czy nowa terapia jest lepsza od dotychczasowej. W naukach podstawowych liczą się z kolei umiejętności laboratoryjne: hodowle komórkowe, biologia molekularna, techniki obrazowania. Coraz częściej w jednym zespole pracują lekarze, biolodzy, fizycy, bioinformatycy i statystycy.
Do tego dochodzi zdobywanie grantów i współpraca z innymi ośrodkami, także zagranicznymi. Duże badania prowadzi się w wielu szpitalach jednocześnie, więc lekarz-naukowiec dużo pisze, koordynuje i rozmawia – ze sponsorami badań, komisjami i pacjentami, którzy muszą świadomie zgodzić się na udział. Liczy się też angielski, bo w nim toczy się większość dyskusji naukowych.
Kariera akademicka w medycynie wymaga długiego przygotowania, bo łączy zdobywanie specjalizacji lekarskiej z rozwojem naukowym. Kto myśli o niej poważnie, powinien już na studiach dołączyć do studenckiego koła naukowego, wystąpić na konferencji i spróbować napisać pierwszą pracę. Osoby po biologii, biotechnologii czy fizyce medycznej trafiają do katedr przedmiotów podstawowych przez szkołę doktorską. Droga lekarza wygląda zwykle tak:
✅ Co daje satysfakcję:
⚠️ Co bywa trudne:
Wielu lekarzy-naukowców mówi, że uczelnia nie pozwala im się zatrzymać: studenci zadają trudne pytania, a badania zmuszają do ciągłego śledzenia nowości. Dla osób ciekawych świata to największa zaleta tej pracy, choć wymaga ona świetnej organizacji, umiejętności odmawiania i dbania o własny odpoczynek. Bez tego łatwo o wypalenie, nawet przy największej pasji.
