poleca:

dla maturzysty

uczelnie

Matura - arkusze maturalne pytania i odpowiedzi

WOS, matura 2026 maj - poziom rozszerzony - pytania i odpowiedzi

Przedmiot: WOS

przejdź do: Matura z WOS przejdź do: Zadania maturalne z WOS ze wskazówkami przejdź do: Testy maturalne z WOS online

Termin: matura 2026 maj

Poziom: rozszerzony

DATA: 12 maja 2026
GODZINA ROZPOCZĘCIA: 9:00
CZAS PRACY: 180 minut
LICZBA PUNKTÓW DO UZYSKANIA: 50
Formuła 2023

dostępne także:
• w formie testu
• w aplikacji Matura - testy i zadania

arkusz - WOS rozszerzony - matura 2026- maj (pdf)

Lista zadań

Odpowiedzi do tej matury możesz sprawdzić również rozwiązując test w dostępnej już aplikacji Matura - testy i zadania, w której jest także, np. odmierzanie czasu, dodawanie do powtórek, zapamiętywanie postępu i wyników czy notatnik :)

Dziękujemy developerom z firmy Geeknauts, którzy stworzyli tę aplikację

Zadanie 2. (0–1)

Fragment ustawy

Art. 2. 1. [Ta organizacja] jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych.

2. [Ta organizacja] samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące [...] działalności.

3. [Ta organizacja] opiera działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw [...] może zatrudniać pracowników, w tym swoich członków.

Dz.U. z 2020 r. poz. 2261 (stan prawny na dzień 29 stycznia 2026 r.).

Rozstrzygnij, czy przytoczony fragment ustawy dotyczy fundacji. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonego fragmentu ustawy.

Rozstrzygnięcie: ......................................................................................................................

Uzasadnienie:

....................................................................................................
....................................................................................................

Zadanie 4. (0–2)

Fragment ustawy

Art. 2. 1. [Dokument ten] może być przyznan[y] osobie, która deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i spełni łącznie następujące warunki:

1) wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego, który uważa za język ojczysty, oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów;

2) [...] złoży pisemną deklarację przynależności do Narodu Polskiego;

3) wykaże, że jest narodowości polskiej lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, albo przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej ostatnich trzech lat. [...]

2. [Dokument ten] może być przyznan[y] osobie:

1) nieposiadającej w dniu złożenia wniosku o wydanie [tego dokumentu] oraz w dniu jego przyznania [...] obywatelstwa polskiego lub

2) nieposiadającej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

3) posiadającej status bezpaństwowca.

Dz.U. z 2023 r. poz. 192 z późn. zm. (stan prawny na dzień 27 stycznia 2026 r.).

Zadanie 5. (0–4)

Fragmenty artykułu naukowego

Fragment 1.

[M]yśl [...] [g]łosi [...], że państwo stanowi zbiór niezależnych jednostek, które współpracują [...] jedynie w celu osiągnięcia własnego, indywidualnego, samodzielnie określonego dobra. [...] [U]znaje, iż wobec konkurujących ze sobą różnych dóbr będących przedmiotem pragnień jednostek, polityka może być jedynie sztuką umożliwiającą pokojowe współistnienie ludzi. [...] [D]ziałalność polityczna [...] służy zapewnieniu warunków realizacji niezależnych od państwa celów jednostek. W [takim] państwie sprawiedliwość oznacza równe potraktowanie wszystkich jednostkowych dążeń i preferencji, sprowadza się do ustalonych publicznie procedur podejmowania decyzji.

Fragment 2.

Myśl tomistyczna [...] głosi społeczną naturę człowieka, uczy, że tylko wspólnymi „siłami” ludzie mogą uzyskać swoje człowieczeństwo, a więc stać się istotami rozumnymi i moralnymi, że w swoim rozwoju są oni nawzajem od siebie zależni. [...] Owo dobro wspólne to konkretne wartości zapewniające każdemu członkowi wspólnoty dobre ludzkie życie, zatem z dobrem wspólnym nieodłącznie idzie w parze wewnętrzne [...] dobro jednostek. W myśli tomistycznej dobro wspólne jest wartością przedspołeczną, wpisaną w cel każdej istoty ludzkiej, jako tej, która dąży do pełni swego rozwoju, i tak pojmowane, stanowi zasadę bytu; z drugiej zaś strony, jest celem możliwym do osiągnięcia jedynie w społecznym współdziałaniu i w tym ujęciu, stanowi ono zasadę działania. [...] Tomiści wskazują, że do osiągnięcia tego celu niezbędne są instrumenty polityczne, przede wszystkim prawo jako uszczegółowiona norma wykonawcza zasady wspólnego dobra ogłoszona i egzekwowana przez społeczny autorytet. W myśli tomistycznej państwo jest wyrazem łączących jednostki zależności moralnych, jest wspólnotą celu, a jako konieczne do uformowania ludzkiej natury, jest ono „konieczne z natury”.

J. Turek, Dobro wspólne w myśli politycznej [...], „Annales. Etyka w życiu gospodarczym”, 8,1 (2005), s. 131.

Zadanie 5.2.

Porównaj relację między jednostką a państwem przedstawioną we fragmencie 1. artykułu naukowego z relacją przedstawioną we fragmencie 2. Na podstawie obu fragmentów podaj dwie różnice.

Różnica 1.: ..............................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Różnica 2.: ..............................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Zadanie 7.1.

Odwołując się do przytoczonego fragmentu konstytucji oraz do rozwiązań prawnych w analogicznym zakresie obowiązujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej, podaj dwie różnice dotyczące wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

Różnica 1.

• rozwiązanie przyjęte w przytoczonym fragmencie konstytucji:

.................................................................................................................................................

• rozwiązanie prawne obecnie obowiązujące:

.................................................................................................................................................

Różnica 2.

• rozwiązanie przyjęte w przytoczonym fragmencie konstytucji:

.................................................................................................................................................

• rozwiązanie prawne obecnie obowiązujące:

.................................................................................................................................................

Zadanie 9. (0–3)

Tekst prasowy. O planowanym referendum

Opozycja w radzie miejskiej nie zrezygnuje z planów odwołania [prezydenta miasta]. Te plany to referendum, które najwcześniej może się odbyć 10 miesięcy po wyborach. A to oznacza, że [...] podpisy pod wnioskiem moż[na] zacząć zbierać od 21 lutego 2025 r. W ciągu 60 dni będzie musiało się zebrać tych podpisów ponad 46 tys.

K. Kaczorowska, [...] problem z dyplomem MBA i nie tylko. Ale rezygnować nie zamierza, „Polityka”, nr 49, 2024, s. 37.

Fragment ustawy

Art. 4. Referendum przeprowadza się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1, z inicjatywy organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego lub na wniosek co najmniej:

1) 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy albo powiatu;

2) 5% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa. Art. 55. 1. Referendum jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30% uprawnionych do głosowania, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego pochodzącego z wyborów bezpośrednich jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu.

Art. 56. 1. Wynik referendum jest rozstrzygający, jeżeli za jednym z rozwiązań w sprawie poddanej pod referendum oddano więcej niż połowę ważnych głosów.

2. Wynik referendum gminnego w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne jest rozstrzygający, jeżeli za samoopodatkowaniem oddano co najmniej 2/3 ważnych głosów.

Dz.U. z 2025 r. poz. 472 (stan prawny na dzień 27 stycznia 2026 r.).

Zadanie 9.2.

Odwołując się do przytoczonego fragmentu ustawy oraz do rozwiązań prawnych dotyczących referendum ogólnokrajowego obowiązujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej, podaj różnice między referendum lokalnym a referendum ogólnokrajowym – we wskazanych zakresach.

Różnica w zakresie podmiotów inicjujących referendum

• referendum lokalne:

.................................................................................................................................................

• referendum ogólnokrajowe:

.................................................................................................................................................

Różnica w zakresie wymaganej frekwencji

• referendum lokalne:

.................................................................................................................................................

• referendum ogólnokrajowe:

.................................................................................................................................................

Zadanie 11.2.

Podaj dwie różnice między instytucją prawną, której opis podkreślono w tekście, a rozwiązaniem prawnym w analogicznym zakresie obowiązującym obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej.

Różnica 1.

• rozwiązanie przyjęte w konstytucji marcowej:

.................................................................................................................................................

• rozwiązanie prawne obecnie obowiązujące:

.................................................................................................................................................

Różnica 2.

• rozwiązanie przyjęte w konstytucji marcowej:

.................................................................................................................................................

• rozwiązanie prawne obecnie obowiązujące:

.................................................................................................................................................

Zadanie 12. (0–3)

Fragment ustawy

Art. 28. 1. Partia polityczna, która:

1) w wyborach do Sejmu samodzielnie tworząc komitet wyborczy[,] otrzymała w skali kraju co najmniej 3% ważnie oddanych głosów na jej okręgowe listy kandydatów na posłów albo

2) w wyborach do Sejmu weszła w skład koalicji wyborczej, której okręgowe listy kandydatów na posłów otrzymały w skali kraju co najmniej 6% ważnie oddanych głosów, ma prawo do otrzymywania przez okres kadencji Sejmu [...] subwencji z budżetu państwa na działalność statutową [...].

Art. 29. 1. Wysokość rocznej subwencji, o której mowa w art. 28 [...], ustalana jest na zasadzie stopniowej degresji proporcjonalnie do łącznej liczby głosów ważnych oddanych na listy okręgowe kandydatów na posłów tej partii albo koalicji wyborczej, w rozbiciu na liczby głosów odpowiadające poszczególnym przedziałom określonym w procentach [...].

Dz.U. z 2023 r. poz. 1215 (stan prawny na dzień 27 stycznia 2026 r.).

Zadanie 12.2.

Rozstrzygnij, czy zgodnie z przytoczonym fragmentem ustawy warunkiem otrzymywania przez partię polityczną subwencji z budżetu państwa jest uzyskanie mandatów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przez kandydatów komitetu wyborczego tej partii. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: ......................................................................................................................

Uzasadnienie: ..........................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Zadanie 13. (0–3)

Fragment ustawy

Art. 14.

1. Organy władzy publicznej oraz organy innych osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, na żądanie komisji, składają pisemne wyjaśnienia lub przedstawiają dokumenty będące w ich dyspozycji albo akta każdej sprawy przez nie prowadzonej.

2. Komisja może zapoznawać się z dokumentami lub aktami, badając sprawę na miejscu.

3. Na wniosek sądu lub prokuratora komisja udostępnia tym organom zebrane przez siebie materiały [...].

Art. 18.

1. Jeżeli komisja w trakcie postępowania uznała, że dokonane przez nią ustalenia uzasadniają postawienie osobom [...] zarzutu popełnienia przez nie w sposób zawiniony, w zakresie swojego urzędowania lub w związku z zajmowanym stanowiskiem, czynu naruszającego Konstytucję lub ustawę, występuje z wstępnym wnioskiem o pociągnięcie tych osób do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu.

2. O wystąpieniu z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, komisja postanawia większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy liczby jej członków.

Dz.U. z 2016 r. poz. 1024 (stan prawny na dzień 27 stycznia 2026 r.).

Zadanie 14. (0–3)

Fotografia. Udzielanie pomocy w Syrii w 2017 r.

Fot. PAH, www.pah.org.pl

Tekst. O pomocy humanitarnej

Konflikty zbrojne, klęski żywiołowe, katastrofy wywołane działalnością człowieka mogą się przyczyniać do powstawania kryzysów humanitarnych [...], w których miliony ludzi potrzebują natychmiastowej pomocy. [...]

Pracownicy humanitarni muszą codziennie stawiać sobie pytania, czy ich pomoc faktycznie poprawia sytuację ofiar, czy też ją pogarsza, gdyż dostarczają środków w jakiejś mierze umożliwiających kontynuację działań grupom zbrojnym, oraz jak daleko mogą się w swoich działaniach posunąć, by zyskać dostęp do ofiar; czy dopuszczalna jest współpraca z władzami państwa, rebeliantami, terrorystami, wojskiem? Co jest lepsze: zająć stanowisko, nagłośnić naruszenia praw człowieka, które przecież często towarzyszą kryzysom humanitarnym, i wskazać winnych, czy też trzymać się [...] zasad neutralności, bezstronności i niezależności? Pozostać na miejscu i być swego rodzaju tarczą ochronną dla atakowanej ludności cywilnej, czy wyjechać, dbając o własne bezpieczeństwo?

D. Heidrich, Znaczenie i rola organizacji pozarządowych w świadczeniu pomocy humanitarnej, [w:] Pomoc humanitarna w świetle prawa i praktyki, P. Grzebyk, E. Mikos-Skuza (red.), Warszawa 2016, s. 179, 200.

Zadanie 16. (0–2)

O sytuacji wewnętrznej w jednym z państw

Rozpoczęło się masowe i systematyczne mordowanie ludności cywilnej. Masowe masakry były aktami ludobójstwa, które zszokowały społeczność międzynarodową. W części Kigali w pobliżu lotniska straż prezydencka zabijała ludność Tutsi. Zaledwie w pół godziny po katastrofie lotniczej żołnierze pochodzący z ludu Hutu wraz z policją paramilitarną i personelem wojskowym stawiali blokady drogowe, by zatrzymać i zabijać Tutsi. W ciągu kilku tygodni po katastrofie lotniczej w kraju zginęło około 1 miliona osób. Zamordowano również premier Hutu Agathe Uwilingiyimana i 10 belgijskich uczestników misji pokojowej, którzy ją ochraniali. W odpowiedzi na zabójstwo żołnierzy rząd belgijski podjął decyzję o wycofaniu swoich oddziałów. Inne państwa postąpiły podobnie.

Na podstawie: Jak doszło do ludobójstwa [...], 2014, www.unic.un.org.pl

Zadanie 17. (0–3)

Tekst 1. Opisy wybranych instytucji Unii Europejskiej

Opis A: [...] reprezentuje obywateli państw członkowskich UE. Posłowie wybierani są w wyborach bezpośrednich.

Opis B: [...] reprezentuje rządy poszczególnych państw członkowskich UE. To instytucja, w ramach której przedstawiciele rządów państw członkowskich i eksperci spotykają się na posiedzeniach organizowanych według dziedzin polityki.

Opis C: [...] wspiera wspólne interesy UE. Przedkłada wnioski ustawodawcze, realizuje politykę UE, wykonuje budżet oraz czuwa nad prawidłowym stosowaniem prawa Unii przez poszczególne państwa członkowskie UE.

Na podstawie: Instytucje i organy UE, european-union.europa.eu

Tekst 2. Fragment informacji prasowej

W spotkaniu w Brukseli, zwołanym przez przewodniczącego Antonio Costę, uczestniczyli szefowie państw i rządów 27 państw członkowskich Unii Europejskiej. Poruszono na nim kwestie pokoju i bezpieczeństwa w Europie.

Na podstawie: M. Cedro, Przywódcy państw UE [...], www.pap.pl

Zadanie 18. (0–7)

Fragment artykułu naukowego

Ze swej istoty budżet obywatelski ma służyć aktywizacji mieszkańców w życiu publicznym, zwiększeniu ich zaufania do organów przedstawicielskich, identyfikacji z daną wspólnotą samorządową, a także ma sprzyjać otwartości organów jednostek samorządu terytorialnego na potrzeby mieszkańców i trafności podejmowanych przez te organy decyzji; decyzji adekwatnych do potrzeb [...]. Efektywność i zainteresowanie tym instrumentem partycypacji zależy od wielu czynników, w tym rozwiązań prawnych stanowiących podstawę prawną jego tworzenia.

A. Mituś, Budżet obywatelski / partycypacyjny w kontekście budżetów miast wojewódzkich, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, sectio K, 2 (29), 2022, s. 101–102.

Fragment ustawy o samorządzie gminnym

Art. 5a. 1. W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. [...]

3. Szczególną formą konsultacji społecznych jest budżet obywatelski.

4. W ramach budżetu obywatelskiego mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części wydatków budżetu gminy. Zadania wybrane w ramach budżetu obywatelskiego zostają uwzględnione w uchwale budżetowej gminy. Rada gminy w toku prac nad projektem uchwały budżetowej nie może usuwać lub zmieniać w stopniu istotnym zadań wybranych w ramach budżetu obywatelskiego.

5. W gminach będących miastami na prawach powiatu utworzenie budżetu obywatelskiego jest obowiązkowe, z tym że wysokość budżetu obywatelskiego wynosi co najmniej 0,5% wydatków gminy zawartych w ostatnim przedłożonym sprawozdaniu z wykonania budżetu.

Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm. (stan prawny na dzień 27 stycznia 2026 r.).

Jako jedna z osób wchodzących w skład komitetu obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej napisz tekst wystąpienia dotyczącego budżetu obywatelskiego (partycypacyjnego), które można byłoby wygłosić w czasie posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. W swojej wypowiedzi uwzględnij:

– korzyści dla lokalnej społeczności oraz dla wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego, płynące z budżetu obywatelskiego (partycypacyjnego)

– możliwe przeszkody w realizacji budżetu obywatelskiego (partycypacyjnego), wynikające z obowiązującego prawa, oraz przeszkody w zakresie przygotowania i realizacji projektów

– swoje propozycje zmian w ustawie o samorządzie gminnym, dotyczące budżetu obywatelskiego (partycypacyjnego). Uzasadnij te propozycje.

W swojej pracy skorzystaj z zamieszczonych materiałów źródłowych.

....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................
....................................................................................................

Udostępnij

« powrót

Pomysły na studia dla maturzystów - ostatnio dodane artykuły

Zrównoważone zarządzanie i ESG, czyli studia w rytmie eko-biznesu

Artykuł sponsorowany

„Zwierzę nie powie, wet podpowie” – 71% opiekunów ufa swojej ocenie stanu zdrowia zwierzęcia. Czy słusznie?

Edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych to szansa na twórczą karierę + test

Piękno podparte nauką, czyli dlaczego warto postawić na kosmetologię + test

Artykuł sponsorowany

Te cechy musisz mieć, jeśli planujesz pracę na koloniach i obozach!

Studia z zarządzania na UEP to przepustka do świata biznesu + test

Dietetyka w Krakowie: zawód z przyszłością, którego nie zastąpi sztuczna inteligencja + test

Jak zdobyć pewny zawód na studiach z technik dentystycznych + test

Artykuł sponsorowany

Jak wykorzystać smartwatch Apple w nauce i na co dzień?

Przyszłość w świecie medycyny, czyli co czeka studentów kierunku lekarskiego

Norweski od zera do eksperta. Jak wyglądają nowoczesne studia językowe?

Studia na kierunku ekonomiczno-prawym na UwB to szansa na wszechstronny rozwój

Artykuł sponsorowany

Słownictwo hiszpańskie - sprawdzone metody na szybką naukę języka

Resocjalizacja nieletnich - studia, które uczą zmieniać życie młodzieży + test

Na tropie przestępstw: czego uczą studia kryminologiczne na WSPiA + test

Studia na kierunku optometria w WAM to przepustka do zawodu medycznego + test

Artykuł sponsorowany

Dobry projektor do 1000 zł - czy to możliwe?

Kreatywność społeczna na UMCS czyli jak zamienić nieszablonowe myślenie w zawód przyszłości + test

Dlaczego warto studiować filologię romańską na UKEN? Odkryj fascynujący świat języka i kultury + test

Artykuł sponsorowany

Jak uporządkować notatki i dokumenty w szkole i na studiach? Sprawdzone sposoby na lepszą organizację

Rekrutacja na studia wg przedmiotów zdawanych na maturze

Wyszukaj kierunki studiów i uczelnie, w których brany jest pod uwagę tylko 1 przedmiot zdawany na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają do wyboru kilka przedmiotów a wybieramy z nich jeden):

Przykłady:

kierunki studiów po maturze z polskiego

kierunki studiów po maturze z matematyki

kierunki studiów po maturze z angielskiego

kierunki studiów po maturze z francuskiego

kierunki studiów po maturze z hiszpańskiego

kierunki studiów po maturze z niemieckiego

kierunki studiów po maturze z rosyjskiego

kierunki studiów po maturze z włoskiego

kierunki studiów po maturze z biologii

kierunki studiów po maturze z chemii

kierunki studiów po maturze z filozofii

kierunki studiów po maturze z fizyki