Historia, matura 2025 maj - poziom rozszerzony - pytania i odpowiedzi

Zmarłego zabierano do domu oczyszczenia. Ciało kładziono na stole i wydobywano mózg. Jeden z kapłanów-chirurgów wyspecjalizowanych w preparowaniu zwłok nacinał prawy bok, posługując się nożem. Potem przez tę ranę wyciągał wnętrzności, w tym celu przerywał przeponę. Organy wydobyte w ten sposób umieszczano w naczyniach. Znajdowały się one pod opieką czterech synów Horusa.

Czekając na nich w Atenach, obruszał się Paweł w duchu swoim na widok miasta oddanego bałwochwalstwu. Rozprawiał więc w synagodze z Żydami i z pobożnymi, a na rynku każdego dnia z tymi, którzy się tam przypadkiem znaleźli. Niektórzy zaś z filozofów epikurejskich i stoickich ścierali się z nim. Jedni mówili: Cóż to chce powiedzieć ten bajarz? Drudzy zaś: Zdaje się, że jest zwiastunem obcych bogów. Zwiastował im bowiem dobrą nowinę o Jezusie i zmartwychwstaniu. Zabrali go i zaprowadzili na Areopag, mówiąc: Czy możemy dowiedzieć się, co to za nowa nauka, którą głosisz?

Rada Areopagu stała na straży praw i ustroju, miała nadzór nad władzą wykonawczą i kontrolowała generalnie administrację spraw państwowych. Do jej kompetencji należało również wymierzanie kar doraźnych, od których nie było apelacji. Efialtes i Perykles przeprowadzili na Zgromadzeniu reformę demokratyczną. Heliaja przejęła niektóre sądownicze funkcje Areopagu, jak sprawy o bezbożność.

Fragment A: 

Koronacji dokonał arcybiskup Jakub Świnka, a w samej Wielkopolsce jego kandydatura zyskała uznanie. Trudno więc mówić tu o uzurpacji, zwłaszcza że po gwałtownej śmierci Przemysła II idea królewskiej korony polskiej znów przeszła w sferę wizji i planów, a nie faktów. [...] Pod bezpośrednim władaniem nowego króla znajdowały się Małopolska i większość ziem Wielkopolski. Wkrótce też rozciągnął swą władzę na Pomorze Gdańskie, gdzie poparł go najbardziej znaczący ród Święców.

Z wielkim wojskiem uderzył wprost w serce piastowskiego państwa. Spotkał wprawdzie opór, ale zbyt słaby, aby powstrzymać najeźdźców. Giecz i Kruszwica poddały się bez walki, padły Gniezno, Poznań i Ostrów (gdzie archeologicznie mamy uchwytne ślady zaciekłej obrony piastowskiej drużyny). W Poznaniu zbezczeszczono groby Piastów, z Gniezna wywieziono [relikwie świętego], a także ogromne skarby.

Rozstrzygnięcie: .......................................................................... .

Uzasadnienie:

My, Rady Koronne [...] jednej a nierozerwalnej Rzeczypospolitej [...] oznajmujemy [...], iż pod tym niebezpiecznym czasem, bez króla pana zwierzchniego mieszkając, staraliśmy się o to wszyscy pilnie na zjeździe warszawskim, jako byśmy przykładem przodków swych sami między sobą pokój, sprawiedliwość, porządek i obronę Rzeczypospolitej zatrzymać i zachować mogli. [...] A iż w Rzeczypospolitej naszej jest dissidium [różność] niemałe in causa religionis christianae [w sprawie religii chrześcijańskiej], zabiegając temu, aby się z tej przyczyny między ludźmi seditio [bunt] jaka szkodliwa nie wszczęła, którą po inszych królestwach [...] widziemy, obiecujemy to sobie spólnie [...], iż którzy jesteśmy dissidentes de religione [rozróżnieni w wierze], pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościele krwie nie przelewać [...].

Fragment dokumentu B: Władzę wykonawczą powierza się Dyrektoriatowi [złożonemu] z pięciu członków, wybieranych przez ciało prawodawcze w celu wykonywania czynności zgromadzenia wyborczego w imieniu narodu.

Fragment dokumentu C: Osoba króla jest święta i bezpieczna od wszystkiego [...]. Dochody tak, jak [...] i prerogatywy tronowi właściwe, niniejszą konstytucją [...] zawarowane, tkniętymi być nie będą mogły. [...] Straż, czyli rada królewska, do dozoru całości i egzekucji praw królowi dodana, składać się będzie: I-mo, z prymasa jako głowy duchowieństwa [...]; 2-do, z pięciu ministrów [...].

Z Bożej Łaski, My, Mikołaj I, [...] Król Polski etc. postanowiliśmy i stanowimy: [...] W mieście Naszym stołecznym Warszawie ustanawiamy Bank pod nazwiskiem Banku Polskiego [...]. [...] Bank mocen jest wypuszczać bilety bankowe [...].

A gdym się zastanowił nad narodem, z którym mię wiązało wszystko, co cieszy, i wszystko, co boli, wszystko, co we mnie myśli, i wszystko, co czuje, przychodziłem do przekonania, że moje dziecinne marzenia i rojenia zespalają się z moim młodzieńczym światopoglądem. Socjalista w Polsce dążyć musi do niepodległości kraju, a niepodległość jest znamiennym warunkiem zwycięstwa socjalizmu w Polsce.

Stany Zjednoczone ani którykolwiek ze stanów nie może obywateli Stanów Zjednoczonych pozbawić praw wyborczych ani ograniczyć ich ze względu na płeć.

................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .

Art. 41. W razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Sejm i Senat łączą się natychmiast na zaproszenie Marszałka Sejmu i pod jego przewodnictwem z samego prawa w Zgromadzenie Narodowe celem wyboru Prezydenta.

30 lipca 1941 [...]. Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej w porozumieniu z rządem Związku Socjalistycznych Republik Rad. Armia Polska na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad podlegać będzie w sprawach operacyjnych Naczelnemu Dowództwu Związku Socjalistycznych Republik Rad, w składzie którego będzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej.

Nikt się nie spodziewał, że ocena udziału 1. dywizji w bitwie pod Lenino do południa drugiego dnia stanowiła podstawę do podjęcia przez Wodza Naczelnego Radzieckich Sił Zbrojnych, marszałka Józefa Stalina, decyzji o wycofaniu kościuszkowców z dalszej walki. Marszałek Stalin w rozmowie z Wandą Wasilewską uznał, że kościuszkowcy w ciągu dwóch dni pokazali już, że nie tylko chcą walczyć u boku Armii Radzieckiej przeciwko wspólnemu wrogowi, ale także umieją walczyć.Rozstrzygnij, czy źródło 2. przedstawia losy formacji wojskowej, która powstała na mocy traktatu przytoczonego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: .......................................................................... . 

Uzasadnienie:

................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .

Nazwa: ......................................................................... .. 

Uzasadnienie:

................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .
................................................................................................... .

Porozumienie Okrągłego Stołu zadziwiało świat jako niezwykły przykład rozwiązania głębokiego, wieloletniego konfliktu politycznego. Polska jako pierwszy kraj „realnego socjalizmu” wychodziła ku tworzeniu systemu pluralistycznego i demokratycznego. Ułożone przy Okrągłym Stole zręby ustroju konstytucyjnego oznaczały bardzo głęboką zmianę istniejącego porządku. Pierwszą instytucją prawdziwej demokracji parlamentarnej miał być Senat, który – choć zachowywał ograniczone kompetencje – nie był jednak instytucją „malowaną”. [...] Zapisy [...] dotyczące poszerzenia wolności słowa i druku, możliwości zrzeszania się w organizacjach społecznych i zawodowych dawały podstawę do budowania demokratycznego społeczeństwa. Uprawniony jest więc pogląd, że Okrągły Stół był wielkim zwycięstwem solidarnościowej opozycji. Zwycięstwem ponadto osiągniętym bezkrwawo oraz otwierającym drogę do budowy państwa demokratycznego i stabilnego wewnętrznie. Współautorami Okrągłego Stołu byli również przedstawiciele władz; bez ich współdziałania, wykazanej zdolności do cofania się ta droga przemian byłaby zablokowana.

2. Lata 1871–1914 są niesłusznie określane jako belle époque (piękna epoka). Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy. 

3. Rok 1956 był przełomem w systemie komunistycznym. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji wydarzenia z trzech wybranych państw bloku komunistycznego.

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................

....................................................................................................