Przegląd kierunków studiów
wyszukiwarki kierunków:
licencjackie I stopnia »
inżynierskie I stopnia »
magisterskie jednolite »
magisterskie II stopnia »
doktoranckie III stopnia » podyplomowe »
Serwis Matura - egzamin, harmonogram, porady, kierunki wg matury

Matura - opisy egzaminów

JĘZYK POLSKI - opis egzaminu i zasady oceniania

Egzamin z języka polskiego zdawany jest jako przedmiot obowiązkowy na poziomie podstawowym a jako przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym.

Egzamin maturalny z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego składa się części pisemnej i ustnej.

Poziom rozszerzony składa się z części pisemnej.

1. Opis egzaminu

Egzamin maturalny z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego składa się z dwóch części:

a) ustnej - zdawanej na jednym poziomie i ocenianej przez przedmiotowy zespół egzaminacyjny,

b) pisemnej - zdawanej na poziomie podstawowym, ocenianej przez egzaminatorów zewnętrznych okręgowej komisji egzaminacyjnej.

Ustna część egzaminu składa się z dwóch części:

a) wypowiedzi zdającego na wybrany temat,

b) rozmowy zdającego z przedmiotowym zespołem egzaminacyjnym dotyczącej tematu prezentacji i bibliografii.

Pisemna część egzaminu na poziomie podstawowym składa się z dwóch części:

a) egzaminu sprawdzającego rozumienie czytanego tekstu,

b) egzaminu sprawdzającego umiejętność pisania w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu. Pisemna część egzaminu na poziomie rozszerzonym polega na napisaniu tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.

2. Szczegółowy opis ustnej części egzaminu

Ustna część egzaminu trwa około 25 minut (prezentacja tematu około 15 minut i rozmowa z egzaminatorami - około 10 minut) i sprawdza przede wszystkim umiejętność komunikacji werbalnej oraz umiejętność organizowania warsztatu pracy.

1) Przygotowanie do egzaminu:

a) nauczyciel języka polskiego przedstawia uczniowi na początku nauki w klasie maturalnej szkolną listę tematów,

b) z listy zaproponowanych tematów uczeń wybiera jeden i określa sposób jego realizacji oraz zakres materiału służącego do opracowania tematu,

c) liczba tematów przygotowanych w szkole przez nauczycieli języka polskiego powinna być taka, by zapewniała uczniom możliwość wyboru - jeden temat może być wybrany przez kilku uczniów,

d) uczeń klasy przedmaturalnej, w terminie ustalonym przez szkołę, może zgłosić temat własny, wynikający z pozaszkolnych zainteresowań. Temat może być umieszczony na liście, jeśli uzyska akceptację zespołu nauczycieli polonistów redagujących szkolną listę tematów,

e) zgodnie z § 73. ust.5. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych "zdający dostarcza przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego wykaz bibliografii wykorzystanej do opracowania tematu nie później niż 4 tygodnie przed terminem części ustnej egzaminu maturalnego z danego języka". Bibliografia musi być podpisana imieniem i nazwiskiem.

f) razem z bibliografią uczeń przedkłada informacje o materiałach pomocniczych i środkach technicznych, które chce wykorzystać podczas egzaminu,

g) materiały pomocnicze, które uczeń może (o ile temat na to pozwala) wykorzystać podczas egzaminu, to np.: wykonany przez siebie film, nagranie wywiadu lub wypowiedzi (np. gwarowej), fragmenty z literatury pełniące rolę cytatu, reprodukcje dzieł sztuki, kadry z filmu, fotografie (np. zabytków architektury), nagrania muzyczne; zdający może także korzystać z planu prezentacji, którego objętość nie może przekraczać jednej strony formatu A4.

2) Egzamin:

a) w części pierwszej sprawdzana jest umiejętność mówienia, wiedza w zakresie wyznaczonym przez temat i wykorzystanie przygotowanych materiałów pomocniczych,

b) w części drugiej, w której sprawdzane są: rozumienie pytań przez zdającego, umiejętność formułowania odpowiedzi, umiejętność uzasadniania własnego stanowiska, egzaminatorzy podejmują ze zdającym rozmowę dotyczącą tematu lub/i bibliografii; zadane pytania odnotowują w protokole egzaminu,

c) w obu częściach egzaminu, które są dla zdającego obowiązkowe, sprawdza się i ocenia sprawność oraz poprawność językową. Nie ocenia się oddzielnie języka prezentacji i języka rozmowy. Jeżeli zdający nie podjął rozmowy, nie uzyskuje punktów za język.

d) rozmowę na wybrany przez ucznia temat przeprowadza się po wygłoszonej prezentacji.

3. Zasady oceniania ustnej części egzaminu

Egzamin jest oceniany według kryteriów jednakowych w całym kraju. W ustnej części egzaminu ocenie podlegają: prezentacja tematu (zawartość merytoryczna i kompozycja wypowiedzi), rozmowa o problemach związanych z prezentowanym zagadnieniem i sprawność językowa w obu częściach egzaminu.

Za ustną część egzaminu zdający może uzyskać 20 punktów w następującym układzie:

• za prezentację tematu:
5 pkt (3 za zawartość merytoryczną , 2 za kompozycję) - 25% ogólnej punktacji,

• za rozmowę:
7 pkt - 35% ogólnej punktacji,

• za język:
8 pkt (oceniany w obu częściach egzaminu) - 40% ogólnej punktacji.

Zdający zdał egzamin maturalny w części ustnej z języka polskiego, jeżeli uzyskał co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania.


4. Szczegółowy opis pisemnej części egzaminu

Pisemna część egzaminu zdawanego jako przedmiot obowiązkowy na poziomie podstawowym sprawdza umiejętność rozumienia czytanego tekstu nieliterackiego i pisania własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.

Pisemna część egzaminu zdawanego jako przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym sprawdza umiejętność pisania własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.

Podczas egzaminu zdający otrzymuje jeden arkusz egzaminacyjny.

Na rozwiązanie zadań z arkusza z poziomu podstawowego zdający ma 170 minut, a z arkusza z poziomu rozszerzonego 180 minut.

Poziom podstawowy

Arkusz na poziomie podstawowym składa się z dwóch części:
a) części sprawdzającej rozumienie czytanego tekstu,
b) części sprawdzającej umiejętność pisania własnego tekstu.

Część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu zawiera:

a) tekst (do 1000 słów),
b) test (zadania otwarte i zamknięte) z miejscami na wpisanie odpowiedzi.

Tekst służący do sprawdzenia umiejętności czytania będzie:

a) publicystyczny lub popularnonaukowy,
b) przejrzyście skonstruowany,
c) napisany staranną polszczyzną,
d) nieobrażający uczuć i światopoglądu zdającego.

Pytania testu sprawdzającego rozumienie czytanego tekstu mogą dotyczyć:

a) poziomu znaczeń, czyli:
• rozumienia słów, związków frazeologicznych, zdań; odczytywania znaczeń dosłownych i metaforycznych, znaczeń słów z kontekstu, odróżniania informacji od opinii, znajdowania słów - kluczy,
• rozumienia myśli zawartej w akapicie lub części tekstu, wyszukiwania informacji, selekcjonowania informacji, hierarchizowania, porównywania, dostrzegania analogii i przeciwieństw,
• rozumienia głównej myśli tekstu (rozumienia tekstu jako całości) oraz umiejętności wnioskowania;

b) poziomu struktury, czyli:
• kompozycji tekstu, tj. odróżniania wstępu, rozwinięcia, zakończenia, wskazywania zasady kompozycyjnej,
• odkrywania związków logicznych, czyli rozumienia toku przyczynowo-skutkowego, wskazywania, np.: tezy, hipotezy, argumentów, kontrargumentów, przykładów, wniosków, zależności między zdaniami, akapitami i częściami tekstu,
• rozumienia znaczenia występujących w tekście wyrazów, wskazujących na tok myślenia autora (sygnalizujących wnioskowanie, podtrzymywanie myśli, zwrot myśli, dygresję, powtórzenie myśli, nawiązanie do myśli zawartej w poprzednim akapicie);

c) poziomu komunikacji, czyli:
• genezy tekstu,
• rozpoznawania nadawcy,
• dostrzegania celu tekstu (intencji nadawcy),
• adresata i sposobu oddziaływania na niego,
• dostrzegania cech stylistycznych tekstu i rozumienia funkcjonalności środków językowych.

Część sprawdzająca umiejętność pisania własnego tekstu zawiera:
a) dwa tematy wypracowania do wyboru,
b) strony przeznaczone na napisanie wypracowania.


Poziom rozszerzony
Arkusz na poziomie rozszerzonym zawiera dwa zadania sprawdzające umiejętność pisania tekstu własnego.

Pisanie na poziomie podstawowym i rozszerzonym

1. Egzamin na poziomie rozszerzonym różni się od egzaminu na poziomie podstawowym zakresem sprawdzanych umiejętności i rodzajem zadań.

2. Na obu poziomach egzaminu sprawdzającego umiejętność pisania punktem wyjścia pracy abiturienta jest tekst (do 1000 słów), zawarty w arkuszu egzaminacyjnym.

Na poziomie podstawowym tematy są redagowane w odniesieniu do jednego lub więcej utworów literackich albo fragmentu/fragmentów utworów literackich i zobowiązują do odczytania utworu/utworów głównie na poziomie idei. Tematy będą zawierać polecenie, np.: zanalizowania, zinterpretowania, porównania, skomentowania, napisania opinii o problemie zawartym w tekście oraz jej uzasadnienia, scharakteryzowania bohatera i jego kreacji, języka utworu, prądu, zjawiska typowego dla epoki.

Na poziomie rozszerzonym tematy są redagowane na podstawie jednego lub więcej tekstów albo fragmentów tekstów i zobowiązują do odczytania utworu/utworów zarówno na poziomie idei, jak i organizacji. Tematy będą zawierać polecenie, np.: zanalizowania i zinterpretowania tekstów, interpretowania tekstu literackiego we wskazanym kontekście, np.: filozoficznym, historycznoliterackim, kulturowym, kontekście utworów literackich, porównania tekstów, wyrażenia własnej opinii na temat tekstów kultury i problemów w nich zawartych oraz uzasadnienia jej, przeanalizowania języka tekstu, polemizowania z poglądem wyrażonym w tekście.

3. W trakcie pisania egzaminu zdający mogą korzystać ze słownika ortograficznego i słownika poprawnej polszczyzny.

4. Wypracowanie maturalne zdającego powinno być nie krótsze niż około 250 słów. W wypracowaniu krótszym niż około 250 słów będzie oceniane tylko rozwinięcie tematu, natomiast styl, kompozycja, zapis i język pracy nie będą oceniane.


5. Zasady oceniania pisemnej części egzaminu

Schematy oceniania przygotowuje się według następującej zasady:

Na poziomie podstawowym
• część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu
- 20 punktów z 70 możliwych do uzyskania na tym poziomie,

• część sprawdzająca umiejętność pisania
- 50 punktów z 70 możliwych do uzyskania na tym poziomie.
 
Na poziomie rozszerzonym

Za napisane wypracowanie można uzyskać 40 punktów.

W ocenianiu wypracowania za kryteria najważniejsze uznaje się rozwinięcie tematu i poprawność językową, za kryteria wspomagające - kompozycję i styl. W punktacji uwzględnia się także ocenę szczególnych walorów pracy.

Waga kryteriów w części sprawdzającej umiejętność pisania na poziomie podstawowym za:

rozwinięcie tematu 25 punktów = 50%

kompozycję 5 punktów = 10%

styl 5 punktów = 10%

język 12 punktów = 24%

zapis (ortografia i interpunkcja) 3 punkty = 6%

Razem 50 punktów = 100%


Za szczególne walory pracy maturzysta może otrzymać dodatkowe 4 punkty, które przyznaje się za pracę ocenioną poniżej maksymalnej liczby punktów, jednak wyróżniającą się oryginalnością w zakresie rozwinięcia tematu, kompozycji, stylu lub języka. Łączna liczba punktów za wypracowanie nie może jednak przekroczyć 50.

Waga kryteriów w części sprawdzającej umiejętność pisania na poziomie rozszerzonym za:

rozwinięcie tematu 26 punktów = 65%

kompozycję 2 punkty = 5%

styl 2 punkty = 5%

język 8 punktów = 20%

zapis (ortografia i interpunkcja) 2 punkty = 5%

Razem 40 punktów = 100%

Za szczególne walory pracy maturzysta może otrzymać dodatkowe 4 punkty. Łączna liczba punktów za wypracowanie nie może jednak przekroczyć 40.


Wyniki egzaminu maturalnego w części pisemnej

Zdający zdał egzamin maturalny w części pisemnej z języka polskiego, jeżeli w części obowiązkowej, czyli na poziomie podstawowym uzyskał co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania za rozwiązanie zadań z arkusza dla tego poziomu. Dla poziomu rozszerzonego nie określa się progu zaliczenia.


Obowiązująca lista utworów

W związku z wejściem w życie rozporządzenia MEN z dnia 29 sierpnia 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia w poszczególnych typach szkół informujemy, że na egzaminie maturalnym z języka polskiego od maja 2009 roku obowiązywać będą następujące utwory:

na poziomie podstawowym


1. literatura polska

- Bogurodzica w kontekście poezji średniowiecznej
- Jan Kochanowski - fraszki, pieśni i treny (wybór)
- Jan Andrzej Morsztyn - wybór wierszy
- Daniel Naborowski - wybór wierszy
- Wacław Potocki - wybór wierszy
- Ignacy Krasicki - bajki, satyry (wybór), Hymn do miłości ojczyzny
- Adam Mickiewicz - Romantyczność
- Adam Mickiewicz Pan Tadeusz
- Adam Mickiewicz Dziady cz. III
- Juliusz Słowacki Kordian: akt I, akt II, akt III sc. 5 i 6
- Zygmunt Krasiński Nie-Boska komedia: część I, część III (scena w obozie rewolucji), część IV (scena w obozie arystokracji i scena finałowa)
- Adam Mickiewicz - wybór wierszy
- Juliusz Słowacki - wybór wierszy
- Cyprian Kamil Norwid - wybór wierszy
- Bolesław Prus Lalka
- Eliza Orzeszkowa Nad Niemnem - fragmenty z tomu III: rozmowa Andrzejowej Korczyńskiej z synem, rozmowa Benedykta Korczyńskiego z synem
- Eliza Orzeszkowa Gloria victis
- Maria Konopnicka Mendel Gdański
- Bolesław Prus Kamizelka
- Henryk Sienkiewicz Potop
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer - wybór wierszy
- Jan Kasprowicz - wybór wierszy
- Leopold Staff - wybór wierszy z różnych epok
- Stanisław Wyspiański Wesele
- Władysław Stanisław Reymont Chłopi (t. I)
- Stefan Żeromski Ludzie bezdomni
- Stefan Żeromski Przedwiośnie
- Witold Gombrowicz Ferdydurke - rozdz. II, III, VI, VII, VIII, IX, X, XII, XIV
- Zofia Nałkowska Granica
- Tadeusz Borowski Pożegnanie z Marią (Pożegnanie z Marią, U nas, w Auschwitzu ..., Proszę państwa do gazu, Bitwa pod Grunwaldem)
- Gustaw Herling-Grudziński Inny świat
- Bolesław Leśmian - wybór wierszy
- Julian Tuwim - wybór wierszy
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - wybór wierszy
- Czesław Miłosz - wybór wierszy
- Krzysztof Kamil Baczyński - wybór wierszy
- Tadeusz Różewicz - wybór wierszy
- Zbigniew Herbert - wybór wierszy
- Miron Białoszewski - wybór wierszy
- Wisława Szymborska - wybór wierszy
- Stanisław Barańczak - wybór wierszy
- Jan Twardowski - wybór wierszy
- Sławomir Mrożek Tango
- Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem

Uwaga: wymagana jest także znajomość kontekstów biblijnych, antycznych i innych.

2. literatura powszechna

- Sofokles Król Edyp
- Horacy - wybór pieśni
- William Szekspir Makbet
- Molier Świętoszek
- Jan Wolfgang Goethe Cierpienia młodego Wertera
- Fiodor Dostojewski Zbrodnia i kara
- Joseph Conrad Jądro ciemności
- Albert Camus Dżuma

na poziomie rozszerzonym jak na poziomie podstawowym, a ponadto:

1. literatura polska

- Jan Kochanowski Treny
- Juliusz Słowacki Kordian
- Witold Gombrowicz Trans-Atlantyk
- Maria Kuncewiczowa Cudzoziemka
- Stanisław Ignacy Witkiewicz Szewcy

2. literatura powszechna

- Dante Boska Komedia - fragmenty Piekła
- Jan Wolfgang Goethe Faust - część I: fragmenty sceny w pracowni (rozmyślania Fausta o sobie i swoim życiu, rozmowa z Mefistofelesem)
- Franz Kafka Proces
- Michaił Bułhakow Mistrz i Małgorzata

Uwaga: tematy na poziomie rozszerzonym będą zobowiązywać do analizy i interpretacji utworów spoza wyżej wymienionych, ale utrzymanych w znanej uczniom poetyce lub konwencji.

Więcej w informatorze Centralnej Komisji Egzaminacyjnej







Rekrutacja na studia wg przedmiotów zdawanych na maturze


Wyszukaj kierunki studiów i uczelnie, w których brany jest pod uwagę tylko 1 przedmiot zdawany na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają do wyboru kilka przedmiotów a wybieramy z nich jeden):

Przykłady:

kierunki studiów po maturze z WOS


Poniżej podajemy wybrane linki do kierunki studiów na uczelniach, w których są brane pod uwagę wyniki tylko z dwóch przedmiotów zdawanych na maturze na poziomie podstawowym
(często uczelnie dają wyboru więcej przedmiotów a wybieramy z nich dwa):

Przykłady:

kierunki po maturze z polskiego i matematyki
kierunki po maturze z polskiego i angielskiego
kierunki po maturze z polskiego i historii
kierunki po maturze z polskiego i wiedzy o społeczeństwie

kierunki po maturze z matematyki i angielskiego
kierunki po maturze z matematyki i fizyki
kierunki po maturze z matematyki i chemii
kierunki po maturze z matematyki i informatyki

kierunki po maturze z biologii i chemii
kierunki po maturze z biologii i
angielskiego
kierunki po maturze z chemii i angielskiego
kierunki po maturze z biologii i geografii
kierunki po maturze z chemii i geografii

Nauka języka za granicą
JPEdukacja_220_pytania.gif

Przegląd uczelni
w Polsce
Apeiron_220.gif
Polskie uczelnie w obrazach
miniatura
miniatura
miniatura